Đề cương ôn tập Sinh học 11 - Bài: Sinh trưởng và phát triển ở thực vật

Nội dung tài liệu: Đề cương ôn tập Sinh học 11 - Bài: Sinh trưởng và phát triển ở thực vật

1. SINH TRƯỞNG VÀ PHÁT TRIỂN Ở THỰC VẬT SINH TRƯỞNG Ở THỰC VẬT I. Khái niệm Sinh trưởng: là sự tăng lên về kích thước, khối lượng và thể tích của tế bào , mô, cơ quan của cơ thể thực vật. Ví dụ :Sự tăng vế số lựơng lá trên cây, sự dài ra của rễ, tăng kích thước của cánh hoa II. Sinh trưởng sơ cấp và sinh trưởng thứ cấp ở thực vật 1. Các mô phân sinh - Mô phân sinh là nhóm các tế bào chưa phân hóa, duy trì được khả năng nguyên phân. - Mô phân sinh bao gồm: mô phân sinh đỉnh, mô phân sinh bên và mô phân sinh lóng. 2. Sinh trưởng sơ cấp: - xảy ra ở thực vật 1 và 2 lá mầm - Sinh trưởng sơ cấp là sinh trưởng của thân và rễ theo chiều dài do hoạt động của mô phân sinh đỉnh. 3. Sinh trưởng thứ cấp: - xảy ra chủ yếu ở thực vật 2 lá mầm . Ở thực vật 1 lá mầm cũng có kiểu sinh trưởng thứ cấp đặc biệt. - Sinh trưởng thứ cấp của cây thân gỗ là do mô phân sinh bên hoạt động tạo ra. Sinh trưởng thứ cấp tạo ra gỗ lõi, gỗ dác và vỏ Sinh trưởng sơ cấp ở phần thân non và sinh trưởng thứ cấp ở thân trưởng thành. 4. Các nhân tố ảnh hưởng đến sinh trưởng a. Nhân tố bên trong - Đặc điểm di truyền, các thời kì sinh trưởng của giống, của loài cây. - Hoocmôn thực vật b. Nhân tố bên ngoài:
2. Nhiệt độ: ảnh hưởng trực tiếp đên quá trình sinh trưởng của cây. Nhiệt độ thích hợp cho sự sinh trưởng của cây nhiệt đới là 25 - 35 độ. Hàm lượng nước: là nguồn nguyên liệu cung cấp cho quá trình quang hợp và các hoạt động trao đổi chất khác của dây. Tùy theo đặc điểm sinh lí của từng loại thực vật mà có nhu cầu nước khác nhau Ánh sáng: có ảnh hưởng đến quá trình quang hợp và sự tích lũy các chất trong cây. Ánh ảnh hưởng đến sự sinh trưởng của thân mầm và phân hóa mầm hoa . Dinh dưỡng khoáng :thực vật cần cung cấp đầy đủ các nguyên tố thiết yếu đa lượng và vi lượng, nếu thiếu các nguyên tố này đều làm cho quá trình sinh trưởng bị ức chế, cây sinh trưởng chậm và năng suất giảm HOOCMÔN THỰC VẬT I. Khái niệm - Khái niệm: Hoocmôn thực vật là các chất hữu cơ do cơ thể thực vật ra có tác dụng điều hoạt động sống của cây. - Đặc điểm chung: + Được tạo ra ở một nơi nhưng gây ra phản ứng ở một nơi khác trong cây. + Với nồng độ rất thấp nhưng gây ra những biến đổi mạnh trong cơ thể. + Tính chuyên hoá thấp hơn nhiều so Với hoocmôn ở động vật bậc cao. II. Các loại hoocmôn Loại Nơi Tác động Ứng dụng Hoocmôn sản Ở mức tế Ở mức cơ thể sinh bào Hooc môn kích thích Kích thích Tham gia vào quá Kích thích ra rễ ở cành Auxin Đỉnh quá trình trình sống của cây giâm, cành chiết, tăng của phân bào như hướng động, ứng tỉ lệ thụ quả (cà chua),
3. thân và nguyờn động, kích thích nảy tạo quả không hạt, cành nhiễm và mầm của hạt, chồi; nuôi cấy mô ở tế bào sinh kích thích ra rễ phụ, thực vật, diệt cỏ trưởng .v.v. kéo dài của TB Kích thích nảy mầm Tăng số cho khoai tây; kích lần Kích thích nảy mầm thích chiều cao sinh nguyên Ở lá và cho hạt, chồi, củ; kích trưởng của cây lấy sợi; phân và Gibờrelin rễ thích sinh trưởng tạo quả nho không hạt; tăng sinh chiều cao cây; tạo quả tăng tốc độ phân giải trưởng không hạt; tăng tốc độ tinh bột để sản xuất kéo dài phân giải tinh bột. mạch nha và sử dụng của mọi tế trong công nghiệp sản bào xuất đồ uống Sử dụng phổ biến Kích thích trong công tác giống sự phân Hoạt hóa sự phân hóa, đểtrong công nghệ chia TB phỏt sinh chồi thân nuôi cấy mô và tế bào Xitụkinin Ở rễ làm chậm trong nuụi cấy mô thực vật (giúp tạo rễ quá trình callus hoặc kích thích các già của chồi khi có mặt của TB Auxin); sử dụng bảo tồn giống cây quý Hooc môn ức chế Lá già, Ức chế Khởi động tạo rễ lông Etilen Ức chế sinh trưởng hoa già, phân chia hút ở cây mầm rau chiều dài nhưng lại quả chín tế bào, diếp xoắn, cảm ứng ra
4. làm tăng tăng sinh trưởng bề hoa ở cây họ Dứa và quá trình ngang của thân cây. gây sự ứng động ở lá già của tế cà chua, thúc quả chín, bào. tạo quả trái vụ Kích thích sự rụng lá, sự ngủ của hạt (rụng Trong lá, quả), chồi cây, (rụng chóp rễ Axit cành). hoặc các abxixic Tương quan AAB/ cơ quan GA điều BUỔI: ÔN đang hoá LUYỆNtrạng thái ngủ già và hoạt động của hạt, chồi. Hoocmôn Ứng dụng Auxin Ức chế hạt nảy mầm và kích thích sự rụng lá Giberelin Thúc quả xanh chóng chín và cảm ứng ra hoa ở cây dứa Xitokinin Kích thích ra rễ của cành giâm (chiết) và kích thích thu tinh tạo hạt Nuôi cấy tế bào và mô thực vật (nhân giống vụ tính) và kích thích Atilen sinh trưởng của chồi non Axit abxixic Pha ngủ cho mầm hạt, củ khoai tây và tạo quả không hạt III. Tương quan Hoocmôn thực vật - Tương quan của hm kích thích so Với hm ức chế sinh trưởng là ABB và Gibêrin. Tương quan này điều trạng thái ngủ và nảy mầm của hạt và chồi. - Tương quan giữa các hoocmôn kích thích Với nhau: Auxin/Xitôkynin
5. PHÁT TRIỂN Ở THỰC VẬT CÓ HOA I. PHÁT TRIỂN LÀ GÌ? 1. Khái niệm: Phát triển (PT) của cơ thể thực vật (TV) là toàn bộ những biến đổi diễn ra theo chu trình sống, bao gồm ba quá trình liên quan Với nhau: ST, phân hóa và phỏt sinh hình thái tạo nờn các cơ quan của cơ thể (rễ, thân, lá, hoa, quả) 2. Sự xen kẽ thế hệ đơn bội (n) và lưỡng bội (2n) trong chu kì sống của TV Hợp tử (2n) thể giao tử (2n) Bào tử (n) Giao tử (n) Vai trò của sự xen kẽ thế hệ lưỡng bội (2n) và đơn bội (n): tạo ra các tổ hợp gen mới giúp loài có tiềm năng thích nghi khi môi trường thay đổi và tạo ra nguồn nguyên liệu phong phú cho quá trình tiến hóa. II. NHỮNG NHÂN TỐ CHI PHỐI SỰ RA HOA 1. Tuổi của cây: Ở TV điều sự ra hoa theo tuổi không phụ thuộc vào điều kiện ngoải cảnh. Tùy vào giống và loài, đến độ tuổi xác định thỡ cây ra hoa. 2. Nhiệt độ thấp và quang chu kì a. Nhiệt độ thấp: - Nhiều loài TV gọi là cây mùa đông như lúa mỡ, bắp cải chỉ ra hoa kết hạt sau khi trải qua mùa đông giá lạnh tự nhiên hoặc được xử lí bởi nhiệt độ dương thấp thích hợp nếu gieo vào mùa xuân - Hiện tượng này gọi là xuõn hóa. b. Quang chu kì - Sự ra hoa của TV phụ thuộc vào tương quan độ dài ngày và đêm gọi là quang chu kì. - Phân loại c. Phitocrom • Là sắc tố cảm nhận quang chu kì và cũng là sắc tố cảm nhận ỏnh sáng trong các loại hạt cần ỏnh sáng để nảy mầm • Tồn tại ở 2 dạng:
6. + Dạng hấp thụ ánh sáng đỏ ( ánh sáng có bước sóng là 660 nm ) được kí hiệu là Pđ + Dạng hấp thụ ánh sáng đỏ xa ( ánh sáng có bước sóng là 730 nm), được kí hiệu là Pđx. Pđx làm cho hạt nảy mầm, nở hoa, khí khổng mở Hai dạng này chuyển hóa thuận nghịch dước tác động của ánh sáng: Nhờ có đặc tính chuyển hóa như vậy, sắc tố này tham gia vào phản ứng quang chu kì của TV. 3. Hoocmon ra hoa Ở điều kiện quang chu kì thích hợp, trong lá hình thành hoocmon ra hoa ( florigen) rồi di chyển vào đỉnh sinh trưởng của thân làm cây ra hoa III. MỐI QUAN HỆ GIỮA SINH TRƯỞNG VÀ PHÁT TRIỂN - ST gắn Với PT và PT trên cơ sở của ST - ST và PT là 2 quá trình liên quan Với nhau, đó là 2 mặt của chu trình sống của cây. IV. ỨNG DỤNG KIẾN THỨC VỀ SINH TRƯỞNG VÀ PHÁT TRIỂN 1. Ứng dụng kiến thức về sinh trưởng - Trong trồng trọt: + Đề thúc hạt hay củ nảy mầm sớm khi chúng đang ở trạng thái ngủ, có thể sử dụng hoocmon giberelin. + Trong việc điều của cây gỗ trong rừng - Trong công nghệ rượu bia: Sử dụng hoocmon ST giberelin để tăng quá trình phân giải tinh bột thành mạch nha 2. Ứng dụng kiến thức về phát triển Kiến thức về tác động của nhiệt độ, quang chu kì được sử dụng trong công tác chọn giống cây trồng theo vùng địa lí, theo mùa; xen canh; chuển, gối vụ cây nông nghiệp và trồng rừng hỗn loài. CÂU HỎI Câu 1: Nghiên cứu 2 giống cây của loài cây kỳ nham (Hyoscyamus niger) là A và B , trong đó có một giống là cây 2 năm và một giống là cây một năm. Tiến hành thí nghiệm được kết quả như sau:
7. Giống Xử lý Chiếu sáng 8 giờ Chiếu sáng 14 cây giờ Giống A Xử lý lạnh Không ra hoa Ra hoa Không xử lý lạnh Không ra hoa Ra hoa Giống B Xử lý lạnh Không ra hoa Ra hoa Không xử lý lạnh Không ra hoa Không ra hoa Hãy cho biết điều kiện ra hoa của giống A và B? Trong 2 giống A và B giống nào là cây 2 năm, giống nào là cây 1 năm? Tiến hành thí nghiệm với cây giống A: Che ngọn, để thân lá trong điều kiện ngày dài. Che lá, để ngọn trong điều kiện ngày dài. Trường hợp nào cây ra hoa? Tại sao? Câu 2: Màu của các sắc tố: Hemoglobin, clorophin, phytocrom liên quan như thế nào với chức năng của chúng? Câu 3: “Gibêrelin được ứng dụng để kích thích cây ngày ngắn hoặc cây ngày dài ra hoa trái vụ đều cho hiệu quả như nhau”. Nhận định trên là đúng hay sai? Giải thích. Câu 4: a. Thời gian tối tới hạn là gì? b. Dựa vào kiến thức về quá trình sinh trưởng, phát triển ở thực vật, hãy giải thích ngắn gọn: - Tại sao vào mùa đông, người ta phải thắp đèn ở các vườn trồng thanh long? Câu 5: Về mùa đông, cây mía, cây thanh long ở nước ta sẽ như thế nào nếu chiếu ánh sáng FR vào ban đêm? Giải thích. Câu 6: Một cây ngày dài ra hoa trong quang chu kỳ tiêu chuẩn 14 giờ sáng – 10 giờ tối. Nên hiểu thế nào về giá trị 10 giờ tối nói trên? Cây đó sẽ ra hoa trong các quang chu kỳ (QCK) nào sau đây? - QCK 1: 15 giờ sáng – 9 giờ tối - QCK 2: 10 giờ sáng – 7 giờ tối – chiếu ánh sáng đỏ - QCK 3: 10 giờ sáng – 7 giờ tối – chiếu ánh sáng đỏ xa – 7 giờ tối
8. - QCK 4: 10 giờ sáng – 7 giờ tối – đỏ - đỏ xa – 7 giờ tối - QCK 5: 10 giờ sáng – 7 giờ tối – đỏ xa – đỏ - 7 giờ tối - QCK 6: 10 giờ sáng – 7 giờ tối – đỏ xa – đỏ - đỏ xa – 7 giờ tối - QCK 7: 10 giờ sáng – 7 giờ tối – đỏ - đỏ xa – đỏ - 7 giờ tối. Câu 7: Để nghiên cứu xác định hai cây A và B thuộc cây ngày ngắn hay cây ngày dài, người ta làm thí nghiệm trồng cây với các điều kiện chiếu sáng khác nhau, thu được kết quả như sau: Tương quan ngày/đêm Cây A Cây B TN 1: Ngắn/dài Ra hoa không TN 2: Dài/dài không Ra hoa TN 3: Ngắn/dài (chớp không Ra hoa sáng) TN 4: Dài (che tối)/ngắn không Ra hoa Từ kết quả 4 thí nghiệm trên ta có thể rút ra được những kết luận gì? (TN: thí nghiệm; RH: ra hoa; K: không ra hoa) Câu 8: Trong điều kiện đêm dài, sự ra hoa của cây ngày dài và cây ngày ngắn sẽ như thế nào khi chiếu ánh sáng đỏ và ánh sáng hồng ngoại? Câu 9: Loài thực vật B ra hoa vào mùa hè và không ra hoa vào mùa đông. Khi làm phép thử nhằm giúp cây ra hoa vào mùa đông, người ta đã xử lý cây từ giai đoạn còn non bằng cách ngắt quãng đêm dài nhờ chớp ánh sáng đỏ, chia 1 đêm dài thành 2 đêm ngắn nhưng cây vẫn không ra hoa. Hãy đưa ra 2 giả thuyết cho hiện tượng không ra hoa ở loài thực vật B. Câu 10: 1. Trình bày tác động thuận nghịch của ánh sáng đỏ và ánh sáng đỏ xa lên đáp ứng quang chu kì? 2. Ở điều kiện ngày dài đêm ngắn, một chớp đơn ánh sáng toàn phần sẽ tác động lên mỗi nhóm thực vật như thế nào? Giải thích.
9. Câu 11: Một nhóm học sinh chia 30 chậu cây X tương tự như nhau thành các nhóm, mỗi nhóm gồm 10 cây, và mỗi nhóm được xử lý một chế độ ánh sáng. Sau một tháng, số cây ra hoa của mỗi nhóm được nêu ở bảng dưới đây a. Cây trong thí nghiệm này là cây ngày dài, ngày ngắn hay trung tính ? b. Nếu nhóm III được xử lý “1 phút tối” vào giữa giai đoạn chiếu sáng thì sau 1 tháng hầu hết các cây trong nhóm này sẽ ra hoa. Điều đó có đúng không ? Câu 12: Lúa nàng thơm chợ Đào là một giống đặc sản thường trổ bông vào khoảng tháng 10 -11 âm lịch. Theo báo tuổi trẻ online ngày 10/12/2010: Hàng trăm hecta lúa nàng thơm chợ Đào (Long An) nằm dọc đường cao tốc TP.HCM - Trung Lương đã không trổ bông mà theo một số nhà khoa học, nguyên nhân là do dàn đèn cao áp trên đường cao tốc. Em hãy giải thích hiện tượng trên. Câu 13: Để loài cây X ra hoa vào dịp Tết Nguyên đán, người ta thường chiếu đèn có ánh sáng trắng vào ban đêm. Nếu đưa loài cây X vào điều kiện nhà kính nhân tạo với các chu kỳ ngày đêm như dưới đây thì cây có ra hoa không? Giải thích. - Chu kỳ ngày đêm 18 giờ (9 giờ chiếu sáng, 9 giờ trong tối). - Chu kỳ ngày đêm 28 giờ (14 giờ chiếu sáng, 14 giờ trong tối) và vào ban đêm chớp ánh sáng đỏ, sau đó chớp ánh sáng đỏ xa. Câu 14: Người ta làm thí nghiệm đem ngắt quãng một lần thời gian che tối tới hạn vào ban đêm của một cây bằng một loại ánh sáng, cây đó đã không ra hoa. a. Cây đó là cây ngày dài hay ngày ngắn? Vì sao?
10. b. Ánh sáng sử dụng để ngắt quãng phải là loại ánh sáng nào trong ba loại sau: ánh sáng trắng, ánh sáng đỏ, ánh sáng đỏ xa? Giải thích. Câu 15. QG 2018-2019. Để điều khiển cây cúc (Chrysanthemums sp.) sinh trưởng và ra hoa theo ý muốn, vào tháng 9 - 10 hàng năm, người nông dân thường dùng đèn để chiếu sáng từ 5 giờ chiều đến 9 giờ tối mỗi ngày. Tuy nhiên, người ta không làm như vậy đối với cây hướng dương (Helianthus sp.). Hãy giải thích cơ sở khoa học của việc làm trên. Biết rằng, cúc là cây ngày ngắn và hướng dương là cây trung tính.
11. HƯỚNG DẪN TRẢ LỜI Câu 1: Nghiên cứu 2 giống cây của loài cây kỳ nham (Hyoscyamus niger) là A và B , trong đó có một giống là cây 2 năm và một giống là cây một năm. Tiến hành thí nghiệm được kết quả như sau: Giống Xử lý Chiếu sáng 8 giờ Chiếu sáng 14 cây giờ Giống A Xử lý lạnh Không ra hoa Ra hoa Không xử lý lạnh Không ra hoa Ra hoa Giống B Xử lý lạnh Không ra hoa Ra hoa Không xử lý lạnh Không ra hoa Không ra hoa Hãy cho biết điều kiện ra hoa của giống A và B? Trong 2 giống A và B giống nào là cây 2 năm, giống nào là cây 1 năm? Tiến hành thí nghiệm với cây giống A: Che ngọn, để thân lá trong điều kiện ngày dài. Che lá, để ngọn trong điều kiện ngày dài. Trường hợp nào cây ra hoa? Tại sao? Trả lời a. Giống A là cây ngày dài , không cần trải qua mùa đông giá lạnh vẫn ra hoa. - Giống B là cây ngày dài , phải trải qua mùa đông giá lạnh mới ra hoa. - Giống B là cây 2 năm vì cần nhiệt độ thấp mới ra hoa b. Lá là cơ quan cảm nhận ánh sáng và hình thành florigen, florigen được chuyển đến ngọn để kích thích hình thành hoa. - Cây che ngọn, lá để trong điều kiện ngày dài vẫn ra hoa vì lá cảm nhận ánh sáng tạo florigen. - Cây che lá, không có cơ quan cảm nhận ánh sáng nên không hình thành florigen nên không kích thích ra hoa. Câu 2: Màu của các sắc tố: Hemoglobin, clorophin, phytocrom liên quan như thế nào với chức năng của chúng?
12. Trả lời * Hemoglobin: + Khi hồng cầu có màu đỏ tươi thì máu giàu oxi. + Khi hồng cầu có màu đỏ thẫm thì máu nghèo oxi. * Phytocrom: + Khi có màu đỏ (tiếp nhận ánh sáng đỏ) thì kích thích cây ngày dài, ức chế cây ngày ngắn ra hoa. + Khi có màu đỏ sẫm (tiếp nhận ánh sáng đỏ xa) thì kích thích cây ngày ngắn, ức chế cây ngày dài ra hoa. * Clorophin : màu sắc không liên quan đến chức năng. Câu 3: “Gibêrelin được ứng dụng để kích thích cây ngày ngắn hoặc cây ngày dài ra hoa trái vụ đều cho hiệu quả như nhau”. Nhận định trên là đúng hay sai? Giải thích. Trả lời Sai. Vì cây muốn ra hoa cần phải có Florigen - là hoocmon kích thích sự ra hoa với thành phần cấu tạo gồm gibêrelin và antezin. Cây chỉ ra hoa khi có đầy đủ hai thành phần này. - Với cây ngày ngắn, gibêrelin hình thành khi ngày ngắn lẫn ngày dài, còn antezin chỉ được tạo ra khi ngày ngắn. - Đối với cây ngày dài thì ngược lại, antezin hình thành lúc ngày ngắn lẫn ngày dài, còn gibêrelin chỉ tạo ra lúc ngày dài. - Do đó, chỉ nên bổ sung gibêrelin để kích thích cây ngày dài ra hoa trái vụ vào lúc ngày ngắn. Đối với cây ngày ngắn không thiếu gibêrelin lúc trái vụ nên không cần bổ sung. Câu 4: a. Thời gian tối tới hạn là gì? b. Dựa vào kiến thức về quá trình sinh trưởng, phát triển ở thực vật, hãy giải thích ngắn gọn: - Tại sao vào mùa đông, người ta phải thắp đèn ở các vườn trồng thanh long? Trả lời a. -Thời gian tối tới hạn của của cây ngày ngắn là thời gian tối tối thiểu để để cây ra hoa. -Thời gian tối tới hạn của cây ngày dài là thời gian tối tối đa để cây ra hoa.
13. b. Thanh long ra hoa vào mùa hè, mùa đông ban đêm dài hơn ban ngày, thanh long không ra hoa. Vào mùa đông, phải thắp đèn ban đêm để cắt đêm dài thành hai đêm ngắn giúp thanh long có thể ra hoa trái vụ. Câu 5: Về mùa đông, cây mía, cây thanh long ở nước ta sẽ như thế nào nếu chiếu ánh sáng FR vào ban đêm? Giải thích. Trả lời Cây mía sẽ ra hoa vì mía là cây ngày ngắn, khi chiếu ánh sáng FR sẽ kích thích sự ra hoa của cây ngày ngắn, ức chế ra hoa cây ngày dài. - Thanh long sẽ không ra hoa vì thanh long là cây ngày dài, khi chiếu ánh sáng FR sẽ ức chế ra hoa của cây ngày dài. Câu 6: Một cây ngày dài ra hoa trong quang chu kỳ tiêu chuẩn 14 giờ sáng – 10 giờ tối. Nên hiểu thế nào về giá trị 10 giờ tối nói trên? Cây đó sẽ ra hoa trong các quang chu kỳ (QCK) nào sau đây? - QCK 1: 15 giờ sáng – 9 giờ tối - QCK 2: 10 giờ sáng – 7 giờ tối – chiếu ánh sáng đỏ - QCK 3: 10 giờ sáng – 7 giờ tối – chiếu ánh sáng đỏ xa – 7 giờ tối - QCK 4: 10 giờ sáng – 7 giờ tối – đỏ - đỏ xa – 7 giờ tối - QCK 5: 10 giờ sáng – 7 giờ tối – đỏ xa – đỏ - 7 giờ tối - QCK 6: 10 giờ sáng – 7 giờ tối – đỏ xa – đỏ - đỏ xa – 7 giờ tối - QCK 7: 10 giờ sáng – 7 giờ tối – đỏ - đỏ xa – đỏ - 7 giờ tối. Trả lời Vì đây là cây ngày dài nên 10 giờ đêm là thời gian tối tới tới hạn (số giờ tối nhiều nhất để cây đó ra hoa). Cây sẽ ra hoa khi số giờ tối trong ngày ≤ 10 giờ - Cây này sẽ ra hoa trong các quang chu kì 1,2,5,7 + Ở QCK1: cây sẽ ra hoa vì thời gian đêm tối ít hơn đêm tới hạn + Ở QCK2: cây sẽ ra hoa dù cho thời gian tối là 14 giờ, nhưng vì có tia sáng đỏ làm chuyển hóa P660 thành P730 nên kích thích sự ra hoa của cây ngày dài + Ở QCK3: cây không ra hoa vì chiếu ánh sáng đỏ xa làm cho P730 chuyển hóa thành P660 - > ức chế ra hoa của cây ngày dài
14. + Ở QCK4: cây không ra hoa vì lúc đầu chiếu ánh sáng đỏ làm cho P660 chuyển thành P730 nhưng sau đó chiếu ánh sáng đỏxa làm cho P730 chuyển thành P660 -> ức chế sự ra hoa của cây ngày dài + Ở QCK5: cây ra hoa vì lúc đầu chiếu ánh sáng đỏ xa làm p730 thành P660 nhưng sau đó chiếu ánh sáng đỏ làm P660 thành P730 -> kích thích sự ra hoa của cây ngày dài + Ở QCK6: cây không ra hoa vì lúc đầu chiếu ánh sáng đỏ xa làm p730 thành P660 nhưng sau đó chiếu ánh sáng đỏ làm P660 thành P730. Sau đó chiếu ánh sáng đỏ xa làm cho P730 thành P660 -> ức chế sự ra hoa của cây ngày dài + Ở QCK7: cây ra hoa vì lúc đầu chiếu ánh sáng đỏ làm p660 thành P730 nhưng sau đó chiếu ánh sáng đỏ xa làm P730 thành P660. Sau đó chiếu ánh sáng đỏ làm P660 ->P730 -> kích thích sự ra hoa của cây ngày dài. Câu 7: Để nghiên cứu xác định hai cây A và B thuộc cây ngày ngắn hay cây ngày dài, người ta làm thí nghiệm trồng cây với các điều kiện chiếu sáng khác nhau, thu được kết quả như sau: Tương quan ngày/đêm Cây A Cây B TN 1: Ngắn/dài Ra hoa không TN 2: Dài/dài không Ra hoa TN 3: Ngắn/dài (chớp không Ra hoa sáng) TN 4: Dài (che tối)/ngắn không Ra hoa Từ kết quả 4 thí nghiệm trên ta có thể rút ra được những kết luận gì? (TN: thí nghiệm; RH: ra hoa; K: không ra hoa) Trả lời - TN 1: chứng tỏ cây A là cây ngày ngắn, TN 2: chứng tỏ cây B là cây ngày dài. - TN 3 và TN 4: chứng tỏ độ dài đêm có ý nghĩa quan trọng hơn đến sự ra hoa của cây A và cây B.
15. Câu 8: Trong điều kiện đêm dài, sự ra hoa của cây ngày dài và cây ngày ngắn sẽ như thế nào khi chiếu ánh sáng đỏ và ánh sáng hồng ngoại? Trả lời - Ánh sáng đỏ và ánh sáng hồng ngoại thể hiện trong sắc tố enzim phytocrom 660 và phytocrom 730. Hai loại phytocrom chuyển hoá cho nhau kích thích sự ra hoa. - P660 (ánh sáng đỏ) chiếu bổ sung vào đêm dài sẽ thúc đẩy sự ra hoa của cây ngày dài. - Ánh sáng hồng ngoại (P730) chiếu bổ sung vào đêm dài sẽ thúc đẩy sự ra hoa của cây ngày ngắn. - Nếu chiếu bổ sung xen kẽ hai loại ánh sáng này thì tác dụng của lần chiếu cuối cùng là có ý nghĩa và tác dụng quan trọng nhất. Ví dụ: 1.R........................................cây ngày dài ra hoa. 2.R-FR....................................cây ngày ngắn ra hoa 3.R-FR-R.................................cây ngày dài ra hoa. 4.R-FR-FR..............................cây ngày ngắn ra hoa Câu 9: Loài thực vật B ra hoa vào mùa hè và không ra hoa vào mùa đông. Khi làm phép thử nhằm giúp cây ra hoa vào mùa đông, người ta đã xử lý cây từ giai đoạn còn non bằng cách ngắt quãng đêm dài nhờ chớp ánh sáng đỏ, chia 1 đêm dài thành 2 đêm ngắn nhưng cây vẫn không ra hoa. Hãy đưa ra 2 giả thuyết cho hiện tượng không ra hoa ở loài thực vật B. Trả lời Hai giả thuyết cho hiện tượng không ra hoa - GT1: Loài thực vật B nói trên thuộc nhóm cây trung tính, sự ra hoa của cây không phụ thuộc vào độ dài ngày, đêm. Có thể dự đoán cây ra hoa vào mùa hè là do phù hợp với điều kiện về nhiệt độ, lượng mưa . - GT2 : Loài thực vật B nói trên thuộc nhóm cây ngày dài, cây không ra hoa vào mùa đông dù được kích thích bằng chớp sáng đỏ. Điều này có thể do liều lượng ánh sáng ngắt đêm chưa đủ lớn, vì vậy cây không tích lũy đủ lượng P730. Để cây ngày dài ra hoa được trong điều kiện ngày ngắn của mùa đông, cần phải ngắt quãng đêm bằng ánh sáng đỏ với liều lượng đủ lớn và đúng thời gian nhạy cảm của cây. Câu 10:
16. 1. Trình bày tác động thuận nghịch của ánh sáng đỏ và ánh sáng đỏ xa lên đáp ứng quang chu kì? 2. Ở điều kiện ngày dài đêm ngắn, một chớp đơn ánh sáng toàn phần sẽ tác động lên mỗi nhóm thực vật như thế nào? Giải thích. Trả lời Trong đêm tối, ánh sáng đỏ rút ngắn chu kì tối và một chớp ánh sáng đỏ xa tiếp theo hủy bỏ tác động của chớp ánh sáng đỏ. - Vì vậy: ánh sáng đỏ ức chế sự ra hoa của cây ngày ngắn và kích thích ra hoa của cây ngày dài. Còn ánh sáng đỏ xa, vì hủy bỏ tác dụng ra hoa của ánh sáng đỏ nên cây ngay nagwns không bị ức chế thì ra hoa còn cây ngày dài không được kích thích nên không ra hoa. 2. Ở điều kiện ngày dài đêm ngắn, một chớp đơn ánh sáng toàn phần thì cây ngày ngắn không ra hoa còn cây ngày dài sẽ ra hoa vì ánh sáng toàn phần gồm cả ánh sáng đỏ và ánh sáng đỏ xa. Khi đó ánh sáng đỏ xa làm mất tác dụng của ánh sáng đỏ. Câu 11: Một nhóm học sinh chia 30 chậu cây X tương tự như nhau thành các nhóm, mỗi nhóm gồm 10 cây, và mỗi nhóm được xử lý một chế độ ánh sáng. Sau một tháng, số cây ra hoa của mỗi nhóm được nêu ở bảng dưới đây a. Cây trong thí nghiệm này là cây ngày dài, ngày ngắn hay trung tính ? b. Nếu nhóm III được xử lý “1 phút tối” vào giữa giai đoạn chiếu sáng thì sau 1 tháng hầu hết các cây trong nhóm này sẽ ra hoa. Điều đó có đúng không ? Trả lời a. Cây ngày ngắn vì rút ngắn thời gian tối ban đêm thì cây không ra hoa
17. cây sống trong điều kiện thời gian tối > thời gian sáng . b. Sai. đây là cây ngày ngắn, chiếu sáng 1 phút quá ngắn nên không làm cây ra hoa. Câu 12: Lúa nàng thơm chợ Đào là một giống đặc sản thường trổ bông vào khoảng tháng 10 -11 âm lịch. Theo báo tuổi trẻ online ngày 10/12/2010: Hàng trăm hecta lúa nàng thơm chợ Đào (Long An) nằm dọc đường cao tốc TP.HCM - Trung Lương đã không trổ bông mà theo một số nhà khoa học, nguyên nhân là do dàn đèn cao áp trên đường cao tốc. Em hãy giải thích hiện tượng trên. Trả lời - Lúa nàng thơm chợ Đào chỉ ra hoa trong thời gian khoảng tháng 10-11 âm lịch (điều kiện chiếu sáng < 12 giờ) Lúa nàng thơm là cây ngày ngắn (thực chất là cây đêm dài). - Đường cao tốc có đèn cao áp chiếu sáng suốt đêm kéo dài thời gian chiếu sáng > 12 giờ lúa không trổ bông (do hiện tượng cảm ứng quang chu kỳ). Câu 13: Để loài cây X ra hoa vào dịp Tết Nguyên đán, người ta thường chiếu đèn có ánh sáng trắng vào ban đêm. Nếu đưa loài cây X vào điều kiện nhà kính nhân tạo với các chu kỳ ngày đêm như dưới đây thì cây có ra hoa không? Giải thích. - Chu kỳ ngày đêm 18 giờ (9 giờ chiếu sáng, 9 giờ trong tối). - Chu kỳ ngày đêm 28 giờ (14 giờ chiếu sáng, 14 giờ trong tối) và vào ban đêm chớp ánh sáng đỏ, sau đó chớp ánh sáng đỏ xa. Trả lời Những cây ra hoa vào dịp Tết Nguyên đán là những cây có ngày ngắn Cây X ra hoa vào dịp Tết Nguyên đán (có ngày ngắn) khi được chiếu đèn cung cấp ánh sáng trắng vào ban đêm, chứng tỏ X là cây ngày dài. - Với chu kỳ ngày đêm 18 giờ (9 giờ chiếu sáng và 9 giờ trong tối) thì cây X sẽ trổ hoa. Do đêm ngắn (9 giờ trong tối) nên lượng P. đỏ xa (phitôcrôm hấp thụ ánh sáng ở bước sóng 730nm) còn nhiều trong tế bào đã kích thích ra hoa của cây ngày dài. - Với chu kỳ ngày đêm 28 giờ (14 giờ chiếu sáng, 14 giờ trong tối), đêm quá dài lại chiếu ánh sáng đỏ xa sau cùng nên hàm lượng P. đỏ xa còn lại rất ít, vì vậy loài cây X sẽ không ra hoa.
18. Câu 14: Người ta làm thí nghiệm đem ngắt quãng một lần thời gian che tối tới hạn vào ban đêm của một cây bằng một loại ánh sáng, cây đó đã không ra hoa. a. Cây đó là cây ngày dài hay ngày ngắn? Vì sao? b. Ánh sáng sử dụng để ngắt quãng phải là loại ánh sáng nào trong ba loại sau: ánh sáng trắng, ánh sáng đỏ, ánh sáng đỏ xa? Giải thích. Trả lời a.Cây đó phải là cây ngày ngắn vì cây ngày ngắn là cây đêm dài nay đem ngắt quãng đêm dài thành hai đêm ngắn, nên không đủ thời gian che tối tới hạn, cây sẽ không ra hoa. b.Vì trong cây có sắc tố cảm nhận quang chu kì là phitocrom. Phitocrom tồn tại ở hai dạng: Dạng hấp thụ ánh sáng đỏ (ánh sáng có bước sáng là 660 nm), ký hiệu là P660 có tác dụng kích thích sự ra hoa của cây ngày ngắn, ức chế sự ra hoa của cây ngày dài, dạng thứ hai hấp thụ ánh sáng đỏ xa (có bước sáng 730 nm), ký hiệu P730 có tác dụng kích thích sự ra hoa của cây ngày dài, ức chế sự ra hoa của cây ngày ngắn. - Hai dạng này có thể chuyển đổi thuận nghịch khi có tác động của ánh sáng → Do đó, ánh sáng sử dụng để ngắt quãng phải là ánh sáng trắng hoặc ánh sáng đỏ (trong thành phần của ánh sáng trắng có ánh sáng đỏ) sẽ xuất hiện P730 gây ức chế sự ra hoa của cây ngày ngắn. Câu 15. QG 2018-2019. Để điều khiển cây cúc (Chrysanthemums sp.) sinh trưởng và ra hoa theo ý muốn, vào tháng 9 - 10 hàng năm, người nông dân thường dùng đèn để chiếu sáng từ 5 giờ chiều đến 9 giờ tối mỗi ngày. Tuy nhiên, người ta không làm như vậy đối với cây hướng dương (Helianthus sp.). Hãy giải thích cơ sở khoa học của việc làm trên. Biết rằng, cúc là cây ngày ngắn và hướng dương là cây trung tính. Trả lời - Cúc là cây ngày ngắn, thực chất là cây đêm dài. Chiếu sáng đèn kéo dài thời gian quang hợp => sinh trưởng tăng (chiều dài thân tăng). Độ dài đêm ngắn lại, nhỏ hơn thời gian đêm tới hạn => ức chế sự ra hoa - Hướng dương là cây trung tính, không bị ảnh hưởng bởi quang chu kỳ.
19. Người ta sẽ tính toán ngày gieo trồng để hoa nở đúng vào thời điểm mong muốn, nên không cần chiếu sáng.