Đề thi rèn kĩ năng Ngữ văn 11 (Lần 2) - Năm học 2024-2025 - Trường THPT Ngô Sĩ Liên (Có đáp án)

Nội dung tài liệu: Đề thi rèn kĩ năng Ngữ văn 11 (Lần 2) - Năm học 2024-2025 - Trường THPT Ngô Sĩ Liên (Có đáp án)

1. SỞ GD&ĐT BẮC GIANG ĐỀ THI THỬ RÈN KỸ NĂNG LẦN 2 TRƯỜNG THPT NGÔ SĨ LIÊN NĂM HỌC 2024 - 2025 ĐỀ CHÍNH THỨC Môn: Ngữ văn, lớp 11 (Gồm 01 trang) Thời gian làm bài: 120 phút, không kể thời gian phát đề I. PHẦN ĐỌC HIỂU (4,0 điểm) Đọc bài thơ sau: ĐỒNG LÀNG (Đinh Sỹ Minh) Vẫn đất quê đây một miền xưa cũ Ta lớn trong nỗi xác xơ đồng Những mùa vụ nắng mưa thắt ruột Lúa nghẹn đòng cơn trở dạ Giêng Hai. Những nếp phù sa mỏi mòn cặn sỏi Đất quay vòng vượt cạn mùa đông Mẹ quay quắt bên luống cày khó nhọc Áo nâu sòng khô ướt luân canh! Tuổi trẻ con phiêu bạt, bước phiêu hồ Theo đám mây xa, những miền sông lạ Ảo ảnh những chân trời, biển sóng Ngọn gió nào bay những cơn mơ? Nhiều lúc quên cánh đồng còng lưng lũ tháng Tư Vá víu gánh gồng qua mưa tháng Tám Mẹ rút ruột nuôi con từng ngày khôn lớn Đau đáu lời ru qua giấc quê nghèo! Đi hơn nửa đời người qua được mấy khúc quanh Về quê mới biết mình mãi là con trẻ Mới biết mình chỉ là cơn gió rỗng Chẳng làm đầy CÁNH ĐỒNG MẸ bao la! (In trong Nhốt đam mê, NXB Hội Nhà văn, Hà Nội, 2016, tr.39-40) *Chú thích: Nhà thơ Đinh Sỹ Minh sinh năm 1954, quê quán Đức Thọ, Hà Tĩnh, hiện sống và làm việc tại Hà Nội, Hội viên Hội Nhà văn Hà Nội. Thơ Đinh Sỹ Minh không màu mè làm dáng mà dung dị chân quê. Đó có thể là tiếng lòng của người con tha hương trở về làng quê cũ, xen lẫn trong thực tại là cả bầu trời kí ức, kỉ niệm, cả những nỗi buồn cũng trong trẻo, nhẹ nhàng như mặt hồ tĩnh lặng. Thực hiện các yêu cầu từ câu 1 đến câu 5 (trình bày ngắn gọn): Câu 1. Căn cứ xác định thể thơ của bài thơ trên. Câu 2. Chỉ ra các từ ngữ, hình ảnh nói về quê hương trong kí ức người con ở khổ thơ đầu tiên. Câu 3. Em hiểu nội dung đoạn thơ sau như thế nào? Tuổi trẻ con phiêu bạt, bước phiêu hồ Ảo ảnh những chân trời, biển sóng Theo đám mây xa, những miền sông lạ Ngọn gió nào bay những cơn mơ? Câu 4. Phân tích hiệu quả của việc sử dụng biện pháp tu từ ẩn dụ trong những câu thơ sau: Đi hơn nửa đời người qua được mấy khúc quanh/Về quê mới biết mình mãi là con trẻ. Câu 5. Từ tâm trạng, cảm xúc của người con trong bài thơ, em có suy nghĩ gì về thái độ cần có của mỗi người với quê hương, nguồn cội? II. PHẦN VIẾT (6,0 điểm) Câu 1. (2,0 điểm) Viết đoạn văn nghị luận (khoảng 200 chữ) trình bày suy nghĩ của em về hành trình trở về của người con trong bài thơ Đồng làng của Đinh Sỹ Minh. Câu 2. (4,0 điểm) Có ý kiến cho rằng “Đừng cố gắng trở thành người nổi tiếng mà trước hết hãy là người có ích”. Viết bài văn nghị luận (khoảng 600 chữ) bày tỏ ý kiến của anh/chị về ý kiến trên. ----- HẾT -----
2. SỞ GD&ĐT BẮC GIANG ĐỀ THI THỬ RÈN KỸ NĂNG LẦN 2 TRƯỜNG THPT NGÔ SĨ LIÊN NĂM HỌC 2024 - 2025 Môn: Ngữ văn, lớp 11 ĐÁP ÁN VÀ HƯỚNG DẪN CHẤM (Gồm 03 trang) Phần Câu Nội dung Điểm I. ĐỌC HIỂU 1 Số chữ trong các dòng thơ dài ngắn khác nhau (không bằng nhau) là dấu hiệu để 0,5 xác định thể thơ tự do của văn bản. - Hướng dẫn chấm: + Học sinh trả lời đầy đủ như đáp án: 0.5 điểm +Học sinh trả lời sai: 0.0 điểm 2 Các từ ngữ, hình ảnh nói về quê hương trong kí ức người con ở khổ thơ đầu tiên: 0,5 Miền xưa cũ, xác xơ đồng, mùa vụ nắng mưa thắt ruột, lúa nghẹn đòng - Hướng dẫn chấm: + Học sinh trả lời như trong đáp án: 0.5 điểm + Học sinh trả lời sai: 0.0 điểm + Học sinh trả lời 2-3 từ ngữ:0.25 điểm 3 Em hiểu nội dung đoạn thơ sau như thế nào? 1,0 Tuổi trẻ con phiêu bạt, bước phiêu hồ Ảo ảnh những chân trời, biển sóng Theo đám mây xa, những miền sông lạ Ngọn gió nào bay những cơn mơ? -Những câu thơ trên là nhận thức của nhân vật trữ tình về tuổi trẻ của chính mình. Tuổi trẻ con mải mê theo đuổi những khát vọng đi xa, những miền đất mới, những ước vọng viển vông, ảo ảnh xa vời mà lỡ quên đi quê hương nguồn cội. -Biện pháp tu từ ẩn dụ trong những câu thơ trên vừa nói về nhận thức, chiêm nghiệm của người con khi nhìn lại quãng đời tuổi trẻ của mình cũng là lời nhắn gửi đến mọi người cần trân trọng gia đình quê hương, nguồn cội. - Hướng dẫn chấm: + Học sinh trả lời đầy đủ như đáp án: 1.0 điểm. + Học sinh trả lời được 1 ý trong đáp án: 0.5 điểm + Học sinh trả lời sai: 0.0 điểm. 4 Phân tích hiệu quả của việc sử dụng biện pháp tu từ ẩn dụ trong những câu thơ sau: 1,0 Đi hơn nửa đời người qua được mấy khúc quanh Về quê mới biết mình mãi là con trẻ. -Hình ảnh ẩn dụ: mấy khúc quanh chỉ những va vấp biến cố; con trẻ chỉ sự non nớt -Tác dụng: + Khắc họa rõ nét, sinh động sự tự nhận thức của người con sau những va vấp, biến cố trở về quê hương, nguồn cội người con thấu hiểu về sự nhỏ bé, quẩn quanh, non nớt của cá nhân mình so với sự bao la, thấu trải, sâu sắc của con người, quê hương. +Thể hiện những trăn trở suy tư hối tiếc của người con về hành trình mải mê theo đuổi những khát vọng viển vông, những ảo ảnh xa vời của cuộc đời mình. +Giúp câu thơ giàu hình ảnh, hàm súc, gợi cảm. - Hướng dẫn chấm: + Học sinh trả lời đầy đủ như đáp án: 1.0 điểm + Học sinh trả lời được ý 1: 0.25 điểm; ý 2: 0,75 điểm + Học sinh trả lời sai hoặc không hợp lí, không thuyết phục: 0.0 điểm 5 Từ tâm trạng, cảm xúc của người con trong bài thơ, em có suy nghĩ gì về thái độ 1,0 cần có của mỗi người với quê hương, nguồn cội - Tâm trạng cảm xúc của người con: xót xa trước cảnh quê nghèo, hối tiếc về hành trình đã qua của cuộc đời mình, yêu thương trân trọng quê hương. -Thái độ cần có của mỗi người với quê hương nguồn cội: nhận thức đúng đắn về vai trò của quê hương, trân trọng tình cảm con người và quê hương; có ý thức trách nhiệm với quê hương nguồn cội ..
3. Hướng dẫn chấm: + Học sinh trả lời đầy đủ như đáp án: 1.0 điểm + Học sinh trả lời đúng 01 ý: 0.5 điểm + Học sinh trả lời sai: 0.0 điểm II. VIẾT 6,0 Câu Viết đoạn văn nghị luận (khoảng 200 chữ) trình bày suy nghĩ của em về hành trình 2,0 1 trở về của người con trong bài thơ Đồng làng của Đinh Sỹ Minh. a. Xác định yêu cầu về hình thức, dung lượng của đoạn văn 0,25 Xác định đúng yêu cầu về hình thức và dung lượng (khoảng 200 chữ) của đoạn văn. Thí sinh có thể trình bày đoạn theo cách diễn dịch, quy nạp, tổng- phân – hợp, móc xích hoặc song hành. b. Xác định đúng vấn đề cần nghị luận 0,25 Xác định đúng vấn đề nghị luận: suy nghĩ của em về hành trình trở về của người con trong bài thơ Đồng làng của Đinh Sỹ Minh. c.Viết đoạn văn đảm bảo các yêu cầu 1,0 Lựa chọn các thao tác lập luận phù hợp kết hợp chặt chẽ giữa lý lẽ tạ bằng chứng trên cơ sở đảm bảo làm rõ vấn đề nghị luận, sau đây là một số gợi ý: - Tuổi trẻ của người con là hành trình mải mê theo đuổi những khát vọng đi xa, những miền đất mới, những ước vọng viển vông, ảo ảnh xa vời mà lỡ quên đi quê hương, nguồn cội - Hành trình trở về của người con: sau khi trải qua bao va vấp, biến cố trở về quê hương, nguồn cội mới thấu hiểu mình vẫn chỉ là một cá nhân nhỏ bé, non nớt so với sự bao la, thấu trải sâu sắc của con người, quê hương mình - Thể thơ tự do, hình ảnh giản dị, mộc mạc, gần gũi; giọng điệu thiết tha trầm lắng và các biện pháp tu từ giúp nhà thơ khắc họa hành trình trở về của người con đồng thời khẳng định những giá trị tinh thần bền vững, thiêng liêng của quê hương nguồn cội với mỗi người. Hướng dẫn chấm: -Học sinh trả lời đầy đủ như đáp án, đảm bảo các yêu cầu sau: 1.0 điểm +Triển khai được ít nhất hai luận điểm để làm rõ hành trình trở về của người con + Biết đánh giá về ý nghĩa nội dung và những nét chính về nghệ thuật của đoạn trích. + Lựa chọn được tháo tác lập luận, phương thức biểu đạt phù hợp để triển khai vấn đề nghị luận. + Lập luận chặt chẽ, thuyết phục: lí lẽ xác đáng, bằng chứng tiêu biểu, phù hợp, kết hợp chặt chẽ giữa lí lẽ và bằng chứng. - Học sinh trả lời tương đối đầy đủ như đáp án nhưng còn sơ sài hoặc chỉ nói về nội dung: 0.5 điểm d. Diễn đạt 0,25 Đảm bảo chuẩn chính tả, ngữ pháp tiếng Việt, liên kết văn bản. e. Sáng tạo 0,25 Thể hiện suy nghĩ sâu sắc về vấn đề nghị luận; có cách diễn đạt mới mẻ Câu Có ý kiến cho rằng “Đừng cố gắng trở thành người nổi tiếng mà trước hết 4,0 2 hãy là người có ích”. Viết bài văn nghị luận (khoảng 600 chữ) bày tỏ ý kiến của anh/chị về ý kiến trên. a. Xác định được yêu cầu của kiểu bài: Nghị luận xã hội 0,25 b. Xác định đúng vấn đề nghị luận: lời khuyên về một trong những mục đích sống 0,25 của con người c. Đề xuất hệ thống ý phù hợp để làm rõ vấn đề nghị luận: 3,0 - Xác định các ý chính của bài viết : - Sắp xếp được các ý hợp lí theo bố cục 3 phần của bài văn nghị luận: ** Giới thiệu được vấn đề nghị luận và nêu khái quát quan điểm của cá nhân về vấn đề. ** Triển khai vấn đề nghị luận: *Giải thích: - Người nổi tiếng : là người có tiếng tăm được nhiều người biết đến.
4. - Người có ích : là người có cuộc sống có ích, có ý nghĩa, có giá trị đối với người khác, gia đình, xã hội. =>Ý kiến là một lời khuyên về một trong những mục đích sống của con người: hãy sống với một mục đích sống chân chính, đừng cố gắng theo đuổi tiếng tăm, danh vọng mà hãy quan tâm đến giá trị của cuộc sống, nhất là với mọi người. * Phân tích, bình luận: - Đừng cố gắng trở thành người nổi tiếng : + Tiếng tăm, danh vọng thường không phải là mục đích cao đẹp nhất của cuộc sống. + Danh vọng có thể làm tha hóa con người, làm băng hoại đạo đức và đẩy con người vào tội lỗi. + Để cố trở thành người nổi tiếng có những người đã đi vào những con đường bất chính, sử dụng những phương cách xấu xa. Do đó, nổi tiếng như thế là vô nghĩa. Dẫn chứng cụ thể - Trước hết, hãy là người có ích : + Người sống có ích mang lại nhiều giá trị tốt đẹp cho chính mình và người khác trong cuộc sống. + Sống có ích sẽ làm thăng hoa giá trị con người, thăng hoa giá trị cuộc sống. + Người có ích dù không được nổi tiếng nhưng cuộc sống của họ là cần thiết, có giá trị, có ý nghĩa đối với người khác, gia đình, xã hội. - Nổi tiếng cũng có mặt tốt, có tác dụng tốt. Tiếng nói của người nổi tiếng thường có tác động nhiều hơn, lớn hơn đối với người khác, xã hội. Nhưng đừng cố gắng chạy theo việc trở thành người nổi tiếng bằng mọi cách vì điều đó mang lại nhiều tác hại. Hãy để cho tiếng tăm được đến một cách tự nhiên bằng hành động thực chất: hữu xạ tự nhiên hương. * Bài học nhận thức và hành động: - Đây là một ý kiến có giá trị đúng đắn đồng thời cũng là một lời khuyên có tính thời sự, nhất là trước hiện tượng một bộ phận giới trẻ ngày nay đang có xu hướng tìm sự nổi tiếng bằng mọi giá. - Làm sao để là người có ích : + Hãy sống có lý tưởng; sẵn sàng cống hiến, + Hãy sống có đạo đức, có trách nhiệm; + Hãy sống vì gia đình, vì xã hội, vì cộng đồng; - Ý kiến này là một biểu hiện cụ thể của vấn đề danh và thực trong cuộc sống con người. Giải quyết tốt mối quan hệ của vấn đề nổi tiếng và có ích, của danh và thực, người ta sẽ dễ có cuộc sống bình an, hạnh phúc, chân chính. **Khẳng định lại quan điểm của bản thân và bài học rút ra. Viết bài văn đảm bảo các yêu cầu sau: - Triển khai luận điểm để làm rõ quan điểm cá nhân. - Lựa chọn được các thao tác lập luận, phương thức biểu đạt phù hợp để triển khai vấn đề nghị luận -Trình bày rõ quan điểm và hệ thống các ý. - Lập luận chặt chẽ, thuyết phục; lí lẽ xác đáng, bằng chứng tiêu biểu, phù hợp; kết hợp nhuần nhuyễn giữa lí lẽ và bằng chứng. Lưu ý: Học sinh có thể bày tỏ quan điểm, suy nghĩ riêng nhưng phải phù hợp với chuẩn mực đạo đức và pháp luật. d. Diễn đạt 0,25 Đảm bảo chuẩn chính tả, dùng từ, ngữ pháp tiếng Việt, liên kết văn bản. e. Sáng tạo 0,25 Thể hiện sâu sắc về vấn đề nghị luận; có cách diễn đạt mới mẻ. Tổng điểm 10,0 ---------------HẾT------------