Nâng cao hiệu quả hoạt động của câu lạc bộ tiếng Anh nhằm cải thiện kỹ năng giao tiếp cho học sinh trên địa bàn tỉnh Bắc Giang

Nội dung tài liệu: Nâng cao hiệu quả hoạt động của câu lạc bộ tiếng Anh nhằm cải thiện kỹ năng giao tiếp cho học sinh trên địa bàn tỉnh Bắc Giang

1. THUYẾT MINH MÔ TẢ GIẢI PHÁP VÀ KẾT QUẢ THỰC HIỆN SÁNG KIẾN 1. Tên sáng kiến: Nâng cao hiệu quả hoạt động của câu lạc bộ tiếng Anh nhằm cải thiện kỹ năng giao tiếp cho học sinh trên địa bàn tỉnh Bắc Giang. 2. Ngày sáng kiến được áp dụng lần đầu hoặc áp dụng thử: ngày 30/9/2022 3. Các thông tin cần bảo mật: không 4. Mô tả các giải pháp cũ thường làm: Kỹ năng giao tiếp đóng một vai trò hết sức quan trọng đối với việc nắm bắt một ngoại ngữ, đặc biệt là tiếng Anh. Đây là một trong các tiêu chí hàng đầu để đánh giá khả năng tiếng Anh của người học. Theo Nunan (1991): “Thành công được đo bằng khả năng tham gia một đoạn hội thoại bằng ngôn ngữ mình đang học”. Như vậy để nói tiếng Anh tốt, người học cần chú trọng đến việc kết hợp giữa các yếu tố ngữ âm, ngữ điệu, cách sắp xếp ý phù hợp logic, dễ hiểu, hấp dẫn người nghe. Hơn nữa, người học nói tiếng Anh cần phải am hiểu về các lĩnh vực có liên quan đến chủ đề nói và có vốn từ vựng phong phú Một tình trạng khá phổ biến hiện nay đối với người Việt Nam nói chung và học sinh không chuyên ngữ tại các trường học nói riêng là người học có kiến thức ngữ pháp khá tốt, nhưng lại không thể giao tiếp hay nói một vài câu tiếng Anh thông dụng một cách tự nhiên, đặc biệt là khi gặp người nước ngoài. Đổi mới phương pháp dạy học luôn là nhiệm vụ trọng tâm của ngành giáo dục nhằm phát huy tối đa tính tích cực, chủ động và sáng tạo của học sinh. Mỗi môn học có những phương pháp giảng dạy, đặc thù riêng. Đối với việc giảng dạy môn Ngoại ngữ nói chung và với môn tiếng Anh nói riêng thì phương pháp giảng dạy là một vấn đề cần được đặt lên hàng đầu. Để có một tiết học tiếng Anh có chất lượng tốt, tạo cho học trò một sự hứng khởi khi tiếp thu bài học thì người giáo viên giảng dạy phải thực sự có những phương pháp độc đáo, hấp dẫn, phù hợp với từng đối tượng học sinh. Một trong số những biện pháp để đạt được mục đích nói trên đó là việc nâng cao hoạt động của câu lạc bộ tiếng Anh trong các trường học. Tổ chức các hoạt động của câu lạc bộ tiếng Anh hiệu quả, thiết thực có ý nghĩa tích cực đối với yêu cầu mới hiện nay. 1
2. Đối với học sinh, việc tổ chức các hoạt động như hoạt động câu lạc bộ tiếng Anh là nhu cầu không thể thiếu và có một vai trò vô cùng quan trọng. Người giáo viên biết tổ chức các hoạt động một cách hợp lí, khoa học sẽ mang lại hiệu quả giáo dục cao, làm thay đổi không khí căng thẳng trong, tăng thêm hứng thú cho người học, học sinh sẽ chú ý hơn, chủ động hơn trong chuẩn bị, mạnh dạn hơn trong đề xuất ý kiến của mình, phát huy tư duy sáng tạo, Hứng thú và sự chủ động trong học tập là sự khởi đầu tốt cho việc nắm bắt kiến thức, hình thành kĩ năng và phát triển nhân cách ở học sinh qua bộ môn tiếng Anh. Tuy nhiên, thực tế việc dạy và học các môn ngoại ngữ nói chung, môn tiếng Anh nói riêng ở các t nh, thành trên cả nước trong đó có t nh ắc iang chưa thực sự đáp ứng được mục tiêu này. Phương pháp truyền thống vẫn đề cao việc sử dụng ngữ pháp và từ vựng hơn là năng lực giao tiếp. Do đó cách dạy và học truyền thống vẫn được áp dụng ở hầu hết các lớp học. Giáo viên vẫn là người quản lý các hoạt động của giờ học chứ chưa hoàn toàn áp dụng được phương pháp lấy người học làm trung tâm. Học sinh có thể nắm bắt các kiến thức lý thuyết nhưng không thể hiện được khả năng của họ trong những tình huống thực tế. Trong quá trình học tiếng Anh, việc tổ chức đa dạng các hoạt động nhằm cải thiện kỹ năng giao tiếp cho học sinh là rất cần thiết. Tuy nhiên, các giờ luyện tập kỹ năng giao tiếp thường được tiến hành dưới hình thức sau: Thầy cô là người chủ động đặt câu hỏi, học trò thụ động nghe và trả lời khi được yêu cầu, có nghĩa là giáo viên đưa những chủ đề hoặc nhiệm vụ trong sách giáo khoa và yêu cầu học sinh làm rập khuân theo mẫu có sẵn trong sách hoặc do giáo viên đưa ra. Hình thức dạy học này làm giờ học ngoại ngữ rất buồn chán và tẻ nhạt, không đáp ứng được đường hướng dạy học kiểu mới là "coi học sinh là nhân vật trung tâm của hoạt động dạy học, còn thầy là người hướng dẫn, tổ chức hoạt động", chính vì thế không phát huy được tính sáng tạo của học sinh. Sau đây là một số hạn chế khi thực hiện phương pháp dạy truyền thống trong các tiết tiếng Anh:  Học sinh cảm thấy không hứng thú với cách học rập khuôn, máy móc trong giờ Tiếng Anh làm, học sinh ch học vẹt, nói theo những mẫu câu hoặc các nhiệm cho sẵn trong sách giáo khoa nên các em không thể áp dụng linh hoạt vào các tình huống giao tiếp cụ thể khác nhau trong đời sống hàng ngày. 2
3.  Học sinh không phát huy được tính sáng tạo, tự học, khả năng làm việc theo nhóm và khả năng thuyết trình.  Vì trình độ học sinh trong lớp chênh lệch và sĩ số lớp đông thường từ khoảng g 35–40 em/lớp và thời gian mỗi tiết ch có 45 phút nên việc cho học sinh thực hành giao tiếp tiếng Anh còn hạn chế, giáo viên chưa bao quát hết được cả lớp, ch tập trung ở một số học sinh tích cực, các học sinh nhút nhát vì năng lực tiếng Anh hạn chế thì ít được quan tâm.  Kết quả là chưa thu hút sự chú ý của học sinh, học sinh sao lãng, không tập trung vào bài giảng, làm việc riêng hoặc nói chuyện trong lớp từ đó dẫn đến kết quả học tập bộ môn không cao. Tình trạng này dẫn đến sự cần thiết phải áp dụng một phương pháp mới giảng dạy tiếng Anh để có thể khuyến khích học sinh phát huy khả năng giao tiếp. Giảng dạy Ngôn ngữ giao tiếp (CLT) là phương pháp thích hợp nhất bởi vì nó nhấn mạnh vào phát triển năng lực giao tiếp của người học thông qua ý nghĩa đàm phán. Điều đó có nghĩa là học sinh có động cơ tích cực để tham gia vào các hoạt động giao tiếp. Việc dạy học sử dụng các hoạt động ngôn ngữ đã được sử dụng rộng rãi trên toàn thế giới kể từ khi phương pháp mới khuyến khích được động lực của học sinh học tiếng Anh, chú ý đến sự lưu loát và hình thành các kỹ năng xã hội. 5. Sự cần thiết phải áp dụng giải pháp sáng kiến: Tiếng Anh đang ngày càng đóng vai trò quan trọng trong nền giáo dục của Việt Nam, nó được coi là chìa khóa cho sự phát triển, đổi mới và hội nhập toàn cầu sau khi chính phủ Việt Nam áp dụng chính sách kinh tế mở cửa. Nhu cầu sử dụng tiếng Anh để giao tiếp là rất cần thiết và ngày càng được coi trọng. Tiếng Anh trở thành một môn học bắt buộc trong các trường trung học, là kiến thức bắt buộc trong việc kiểm tra đầu vào của các trường trung học phổ thông, cao đẳng đại học, và được sử dụng rộng rãi do sự phát triển chung của nền kinh tế và văn hóa thế giới. Do đó việc dạy tiếng Anh đang là vấn đề các nhà giáo dục quan tâm. Rất nhiều các dự án giáo dục, các giáo viên, giảng viên dạy tiếng Anh đưa ra các phương pháp dạy-học thích hợp đối với môn học này. Tuy nhiên, một vài năm trở lại đây, đã có nhiều bài nghiên cứu và bài báo cho thấy có một thực tế đáng lo ngại là giới trẻ Việt Nam được học tiếng Anh như một môn học chính thức ở nhà trường nhưng hầu như vẫn tỏ ra rất thiếu tự tin khi giao tiếp với người nước ngoài. Nhiều học sinh tốt nghiệp trung học phổ thông mà 3
4. khi gặp người nước ngoài vẫn không thể nói gì hơn những câu đơn giản như chào hỏi, giới thiệu bản thân. Mặc dù, đã rất nhiều chương trình học được đổi mới để phù hợp với nhu cầu của đất nước, trong quá trình học, học sinh vẫn phải tập trung nhiều cho mục đích thi cử nên chưa có điều kiện áp dụng kiến thức vào thực tế. Điều này khiến chúng tôi trăn trở làm như thế nào để học sinh có môi trường giao tiếp thực sự và vận dụng kiến thức đã học vào các tình huống thực tế một cách tự nhiên. Từ thực tế giảng dạy của mình, chúng tôi nhận ra rằng sự thành công trong học tập môn tiếng Anh của học sinh phụ thuộc vào rất nhiều yếu tố khác nhau, nhưng quan trọng nhất có lẽ là động cơ học tập, thái độ học tập và môi trường học. Để thực hiện việc giảng dạy và hướng dẫn học sinh giao tiếp bằng tiếng Anh một cách đầy đủ và khoa học, giáo viên phải biết phát huy tính tích cực, tự giác, chủ động, tư duy sáng tạo của học sinh, tạo mọi điều kiện để bồi dưỡng cho học sinh năng lực tự học, khả năng thực hành, lòng say mê học và ý chí vươn lên trong học tập, trước là để hoàn thành nhiệm vụ học tập trong nhà trường, xa hơn là để khám phá và chiếm lĩnh tri thức mới mẻ của nhân loại, hòa nhập cùng thế giới, nâng cao lòng tự hào của người dân Việt. Chính vì những lý do trên, nhóm nghiên cứu lựa chọn đề tài “Nâng cao hiệu quả hoạt động của câu lạc bộ tiếng Anh nhằm cải thiện kỹ năng giao tiếp cho học sinh trên địa bàn tỉnh Bắc Giang.” nhằm xây dựng một hệ thống mở các hoạt động gợi ý cho hoạt động của câu lạc bộ tiếng Anh, góp phần nâng cao chất lượng dạy học tiếng Anh. Nghiên cứu thành công sẽ cung cấp cho giáo viên và học sinh một tài liệu hỗ trợ bổ ích, hiệu quả trong việc dạy và học kỹ năng giao tiếp tiếng Anh. 6. Mục đích của giải pháp sáng kiến Nghiên cứu này được thực hiện nhằm tìm hiểu và phân tích việc tổ chức các hoạt động của câu lạc bộ tiếng Anh ở một số trường trên địa bàn t nh Bắc Giang trong việc nâng cao khả năng giao tiếp của học sinh. Hơn thế nữa, các vấn đề liên quan đến câu lạc bộ như lợi ích của câu lạc bộ, nghiên tắc tổ chức câu lạc bộ, các bước thành lập câu lạc bộ cũng được phân tích cụ thể. Sau khi tìm hiểu thái độ học tập của học sinh trong trường đối với kỹ năng giao tiếp, đề tài nhằm cung cấp ngữ liệu giảng dạy cho giáo viên và học sinh để cải thiện kỹ năng giao tiếp thông qua hoạt động câu lạc bộ tiếng Anh. 7. Nội dung sáng kiến: Nghiên cứu các tài liệu, thông tư hướng dẫn về đổi mới chương trình và 4
5. đổi mới phương pháp dạy học ở các cấp học; hệ thống các tài liệu liên quan đến kỹ năng giao tiếp và các biện pháp nhằm nâng cao kỹ năng giao tiếp tiếng Anh cho học sinh làm cơ sở lý thuyết của đề tài. Khảo sát, điều tra thực trạng dạy, học kỹ năng giao tiếp tiếng Anh tại một số trường học trên địa bàn t nh Bắc Giang làm cơ sở thực tiễn của sáng kiến. Đề xuất một số giải pháp nhằm nâng cao kỹ năng giao tiếp tiếng Anh cho học sinh tại các các trường trên địa bàn t nh Bắc Giang. Thực nghiệm sư phạm nhằm đánh giá kết quả việc tổ chức các hoạt động câu lạc bộ tiếng Anh nhằm nâng cao kỹ năng giao tiếp tiếng Anh cho học sinh tại một số trường theo đề xuất và kiểm chứng giả thuyết khoa học của sáng kiến. 7.1. Thuyết minh về giải pháp của sáng kiến 7.1.1. Giải pháp1: a. Tên giải pháp: Tìm hiểu về cơ sở lý luận của đề tài b. Nội dung: Khái niệm về câu lạc bộ Câu lạc bộ (Club) là một cụm từ nói về một tổ chức được thành lập theo sự tự nguyện của mỗi người có chung một mục đích từ một mục đích này mà đề ra chương trình hoạt động của mình sao cho phù hợp với khả năng và thời gian của các thành viên và khi hoạt động câu lạc bộ, nhóm, đội lớn mạnh, số hội viên đông thì lại có thể chia ra các nhóm nhỏ hơn để đáp ứng được nhu cầu và sở thích riêng biệt hơn. Câu lạc bộ tiếng Anh là một loại hình hoạt động giúp các học sinh phát huy được năng lực sử dụng tiếng Anh của bản thân một cách tích cực và tự nhiên. Thông qua các hoạt động, học sinh sẽ phát triển được tư duy sáng tạo, khả năng tự trình bày quan điểm, khả năng giao tiếp bằng tiếng Anh một cách mạnh dạn, chủ động; từ đó, nâng cao được hiệu quả học tập, nâng cao được khí chất, bản lĩnh tốt đẹp cho mỗi cá nhân, góp phần làm cho những thế hệ trẻ Việt Nam có trí tuệ và mạnh mẽ trong nước và quốc tế. Tham gia câu lạc bộ tiếng Anh không ch tạo ra cho học sinh một môi trường giao tiếp mà còn là cơ hội để học sinh mở rộng các mối quan hệ, học hỏi và nâng cao các kỹ năng cần thiết. 5
6. Câu lạc bộ chính là hình thức sinh hoạt ngoại khóa của những nhóm học sinh cùng sở thích, nhu cầu, năng khiếu dưới sự định hướng của thầy cô nhằm tạo môi trường giao lưu thân thiện, tích cực giữa các học sinh với nhau và giữa học sinh với thầy cô giáo, với những người lớn khác. Ngoài ra, hoạt động của câu lạc bộ tạo cơ hội để học sinh được chia sẻ những kiến thức, hiểu biết của mình về các lĩnh vực mà các em quan tâm, qua đó phát triển các kỹ năng cho học sinh như: Kĩ năng giao tiếp, kĩ năng lắng nghe và biểu đạt ý kiến, kĩ năng trình bày suy nghĩ, ý tưởng, kĩ năng viết bài, kĩ năng chụp ảnh, kĩ năng hợp tác, làm việc nhóm, kĩ năng ra quyết định và giải quyết vấn đề .vv. Câu lạc bộ cũng là nơi để học sinh được thực hành các quyền trẻ em của mình như quyền được học tập, quyền được tự do kết giao và hiệp hội; quyền được vui chơi giải trí và tham gia các hoạt động văn hóa, nghệ thuật; quyền được tự do biểu đạt; tìm kiếm, tiếp nhận và phổ biến thông tin, Thông qua hoạt động của câu lạc bộ, giáo viên hiểu và quan tâm hơn đến nhu cầu nguyện vọng và mục đích chính đáng của các học sinh. Lợi ích của câu lạc bộ tiếng Anh Câu lạc bộ tiếng Anh được lập lên với mục đích mọi người cùng chia sẻ những kiến thức về tiếng Anh với nhau, để nâng cao kiến thức mình đã có. Lợi ích khi tham gia những câu lạc bộ như vậy cũng rất nhiều. Tạo động lực, khơi dậy đam mê Tất cả mọi người học đều có mục đích riêng của mình. Có thể là để hỗ trợ việc học tập, làm việc hay các nhu cầu khác trong cuộc sống. Suốt quá trình học tập, có đôi lúc học sinh sẽ có cảm giác bỏ cuộc, vì thế việc tìm ra một người đồng hành cùng học tiếng Anh với mình đã không còn là khó khăn khi tham gia câu lạc bộ. Nếu học sinh được học trong một môi trường mà tất cả mọi người đều nỗ lực cho việc học tiếng Anh thì học sinh đó cũng sẽ hòa theo guồng quay đó. Theo thời gian học sinh sẽ có niềm đam mê với tiếng Anh và có lẽ học sinh đó cũng có thể người khơi dậy niềm đam mê tiếng Anh cho những người xung quanh. Tạo môi trường giao tiếp lý tưởng Câu lạc bộ tiếng Anh chính là môi trường giao tiếp lý tưởng. Trong một 6
7. cộng đồng mà mọi người tham gia đều muốn cải thiện khả năng giao tiếp, vậy nên học sinh có thể loại bỏ tâm lý thiếu tự tin. Tham gia câu lạc bộ học sinh được giao tiếp nhiều với những người cùng mục tiêu. Dần dần, vốn từ vựng, ngữ pháp cũng như khả năng giao tiếp của học sinh sẽ tăng lên đáng kể. Hình thức hoạt động đa dạng, phong phú Thông thường các câu lạc bộ thường tổ chức hoạt động dưới hai hình thức là trực tuyến và trực tiếp. Hoạt động của câu lạc bộ sẽ được lên kế hoạch phù hợp để các hội viên có thể tham gia. Trong trường hợp học sinh có lịch trình riêng, học sinh có thể tham gia vào hình thức offline. Chuơng trình trực tuyến cũng sẽ cung cấp nhiều những kinh nghiệm quý báu cho học sinh. Lĩnh hội được kinh nghiệm Câu lạc bộ tiếng Anh là nơi tụ hội của những người có cùng niềm đam mê tiếng Anh. Nhưng trình độ của học sinh không giống nhau hết. Họ đến từ nhiều nơi khác nhau, cũng như từ nhiều lĩnh vực khác nhau. Mỗi người đến từ môi trường học khác nhau mang trong mình những kỹ năng đặc thù từ môn chuyên của họ. Ngoài việc đồng hành cùng nhau trong giao tiếp tiếng Anh, học sinh sẽ còn học hỏi được rất nhiều những kỹ năng từ những học sinh khác. Và dần dần nâng thêm những kỹ năng khác mà học sinh còn thiếu. Kết giao thêm những người bạn mới Học sinh đang sinh hoạt trong tập thể, đồng nghĩa với việc học sinh sẽ không thể hoạt động theo cá nhân, học sinh sẽ cần kết giao thêm bạn. Đó chính là những người đồng hành tuyệt vời cũng có thể là những bạn tuyệt vời của học sinh sau này. Câu lạc bộ tiếng Anh là địa điểm đáng tin cậy để học sinh có thể giao tiếp tiếng Anh được với nhiều người hơn. Từ đó có thể nâng cao trình độ giao tiếp tiếng Anh của mình một cách nhanh chóng. Giải tỏa stress, áp lực sau những giờ học căng thẳng Việc học tiếng Anh trên lớp cần sự tập trung cao độ để có thể lĩnh hội hết kiến thức và giáo viên truyền đạt. Sau những giờ học như vậy, học sinh sẽ cảm thấy mệt mỏi và căng thẳng. Đó là lý do câu lạc bộ tiếng Anh dành cho học sinh ra đời để tạo môi trường mở, giúp mọi người cảm thấy thư giãn sau những giờ lên lớp bằng cách chia sẻ những khó khăn trong việc học tiếng Anh cũng như trong học 7
8. tập các môn khác. Tạo môi trường thực hành tiếng Anh Muốn giao tiếp tiếng Anh tốt, người học cần phải thực hành thường xuyên. Ngoài việc thực hành trên lớp học, việc tham gia vào các hoạt động của câu lạc bộ như dã ngoại, giao lưu với nước ngoài, mở talkshow sẽ giúp học có thể giao tiếp tiếng Anh thoải mái, không cần phải chuẩn bị từ trước. Từ đó, đánh thức khả năng và phản xạ giao tiếp. Đó cũng là một cách học tiếng Anh vô cùng hiệu quả cho học sinh. Các bước thành lập câu lạc bộ Để tổ chức và duy trì hoạt động của câu lạc bộ, cần tổ chức theo quy trình như sau: Bước 1: Căn cứ nhu cầu, nguyện vọng học sinh, căn cứ mục tiêu kế hoạch của nhà trường, xác định loại hình câu lạc bộ. Bước 2: Xây dựng kế hoạch, xác định mục tiêu, nội dung hoạt động, hình thức tổ chức. ước này có thể do giáo viên, cũng có thể giao quyền tự chủ cho học sinh tự xây dựng. Bước 3: Tập hợp các thành viên, xây dựng tổ chức, thống nhất nguyên tắc hoạt động, thông qua kế hoạch, xây dựng nội quy hoạt động, thống nhất lịch sinh hoạt. Xây dựng kế hoạch dài hạn và ngắn hạn. Bước 4: Tổ chức các buổi sinh hoạt, trong đó xác định rõ nội dung, công việc, có kiểm tra và nhận xét đánh giá cuối mỗi buổi. Bước 5: Nếu là những câu lạc bộ hoạt động dài hạn, cần có kế hoạch nhận xét, đánh giá, bầu lại an quản lý hoặc chủ nhiệm câu lạc bộ theo định kỳ (nên một năm một lần). Mỗi nhà trường đều có thể tổ chức nhiều câu lạc bộ khác nhau cho các nhóm học sinh tham gia và cần xây dựng kế hoạch cụ thể cho mỗi câu lạc bộ để việc tổ chức thực hiện đạt được hiệu quả giáo dục cao. Nguyên tắc tổ chức câu lạc bộ 8
9. Khi lựa chọn các thành viên tham gia câu lạc bộ cũng như khi tổ chức các buổi sinh hoạt câu lạc bộ cần đảm bảo một số nguyên tắc sau: Tham gia trên tinh thần tự nguyện, Không phân biệt đối xử, Đảm bảo sự công bằng, Phát huy tính sán tạo, Tôn trọng ý kiến và nhân cách học sinh, Bình đẳng giới, Đảm bảo quyền trẻ em, Học sinh là chủ thể quyết định mọi vấn đề của câu lạc bộ. Kỹ năng giao tiếp Khái niệm Kỹ năng giao tiếp bằng tiếng Anh là khả năng cá nhân truyền đạt, biểu thị một cách hiệu quả những tri thức và kinh nghiệm, quan điểm của bản thân thông qua việc sử dụng tiếng Ang nhằm đạt được mục đích giao tiếp. Kỹ năng này không phải là yếu tố thuộc về bẩm sinh mà được hình thành bằng con đường trải nghiệm chứ không phải là sự thu nhận kiến thức đơn thuần. Để đạt được kỹ năng này, cần quan tâm đến các yếu tố tác động là: ngôn ngữ giao tiếp, tâm lý - cảm xúc, kỹ năng, kinh ngiệm, xã hội, giáo dục,cá nhân. Tầm quan trọng của kỹ năng giao tiếp Đối với học sinh, việc nâng cao kỹ năng giao tiếp tiếng Anh không ch là đổi mới theo yêu cầu của Bộ Giáo dục và Đào tạo mà còn rất cần thiết để nâng cao chất lượng đào tạo của các nhà trường. Việc nâng cao kỹ năng giao tiếp tiếng Anh sẽ tạo cơ hội cho học sinh được chủ động tiếp cận tri thức, rèn luyện kỹ năng giao tiếp cho mình, từ đó nâng cao chất lượng học tập của bản thân và góp phần nâng cao chất lượng đào tạo của nhà trường. Trong thời kỳ hội nhập, nhất là đối với học sinh, kỹ năng giao tiếp ngoại ngữ 9
10. đóng vai trò rất quan trọng. Đây được xem là một kỹ năng mềm cần thiết mà các nhà tuyển dụng ưu tiên hàng đầu bên cạnh các yếu tố chuyên môn khác. Nếu học sinh rèn luyện và có được kỹ năng giao tiếp ngoại ngữ tốt thì sẽ đem lại rất nhiều lợi ích. Trước hết, có được kỹ năng giao tiếp ngoại ngữ tốt giúp học sinh kết nối với thế giới bên ngoài, là chìa khóa gắn kết mọi người trên khắp thế giới Kỹ năng giao tiếp tiếng Anh giúp học sinh củng cố vốn từ cũng như kích thích sự tìm hiểu kiến thức cũng như văn hoá của các nước trên thế giới. Có kỹ năng giao tiếp bằng ngoại ngữ tốt chính là một phương pháp học đạt hiệu quả, mang tính thực hành, giúp áp dụng những lý thuyết được học một cách thực tế, hơn nữa giúp học sinh rèn luyện khả năng tự tin hơn trước đám đông, nâng cao tính thuyết phục khi giao tiếp. Hơn thế nữa, trong tương lai học sinh sẽ có cơ hội tìm kiếm việc làm cao hơn, môi trường làm việc với người nước ngoài sẽ dễ dàng và thuận tiện hơn đồng nghĩa với mức thu nhập sẽ cao hơn, đời sống cá nhân sẽ tốt hơn và tạo nên sự năng động, tự tin, thoải mái hòa nhập khi tham gia vào hoạt động tập thể Nguyên tắc cơ bản trong việc phát triển kỹ năng giao tiếp - Năng lực ngôn ngữ Thảo luận xem năng lực ngôn ngữ là gì, Chomsky (1965: 4) cho biết: "Lý thuyết ngôn ngữ học có liên quan chủ yếu tới người nói và người nghe lý tưởng, lắng nghe bài phát biểu trong một cộng đồng hoàn toàn đồng nhất, những người hiểu ngôn ngữ của họ hoàn toàn và không bị ảnh hưởng bởi các điều kiện như ngữ pháp không liên quan trong khi áp dụng kiến thức của mình về ngôn ngữ trong các hoạt động thực tế". Kiến thức chuẩn coi đây là hệ thống trừu tượng của quy tắc mà theo đó bất kỳ và tất cả các câu được hình thành cũng như các kiến thức của họ có thể được đưa vào và hiển thị đúng cách. Đây là kiến thức chuẩn mà người sử dụng để giao tiếp thành công trong cuộc hội thoại thực sự tạo nên các năng lực ngôn ngữ. Với quan điểm tương tự, Brumfit et al. (1991:192) tin rằng năng lực ngôn ngữ có liên quan với những kiến thức chiến thuật của các cấu trúc ngôn ngữ. Các kiến thức đề cập ở đây thường không ý thức hoặc có sẵn cho các bài phát biểu tự phát, nhưng nhất thiết phải nhấn mạnh được những gì người nói và người nghe có thể nói. Năng lực ngôn ngữ, do đó, có thể ch cần hiểu là khả năng hình thành cách phát âm và đúng ngữ pháp. Đây là năng lực ngôn ngữ có thể giúp đạt được mục 10
11. đích quan trọng của việc học ngôn ngữ. Nếu chúng ta thực sự xem xét thông tin giao tiếp như các mục tiêu quan trọng của việc học ngôn ngữ, thì đó là lời khuyên tốt rằng chúng ta nên tập trung vào năng lực ngôn ngữ. - Năng lực giao tiếp Thực tế cho thấy, truyền thống giảng dạy ngôn ngữ đã bị chi phối bởi phương pháp "hình thức" hơn là "ý nghĩa". Tuy nhiên, với sự thay đổi một cách đáng kể, việc giảng dạy ngôn ngữ đã "chuyển trọng tâm của nó từ cấu trúc ngôn ngữ sang việc sử dụng ngôn ngữ" (Newmark, 1968: 232). Trong phương pháp của CLT, không thể phủ nhận rằng mục tiêu quan trọng nhất trong việc học ngôn ngữ là khả năng sử dụng ngôn ngữ để giao tiếp. Thông tin ch diễn ra khi chúng ta sử dụng câu để thực hiện một loạt các hành vi khác có tính chất bản chất xã hội. Do đó, chúng ta không giao tiếp bằng cách cung cấp câu nhưng chúng ta giao tiếp bằng cách sử dụng câu để đưa ra các loại thông tin khác nhau, để đạt được mục tiêu cụ thể của giao tiếp. Ví dụ, câu để mô tả, để ghi lại, để phân loại, để đặt câu hỏi v.v... Năng lực giao tiếp, theo ý kiến của Hyme, là "sắp xếp tổng quát hơn về ngữ pháp và khả năng sử dụng ngữ pháp" (Hyme, 1972:269). Ông liệt kê bốn yếu tố được yêu cầu, trong khi nhấn mạnh năng lực giao tiếp. Yếu tố quan tâm đầu tiên là xác định tính chính xác. Điều đó tương đương với khái niệm năng lực ngữ pháp của Chomsky (Chomsky, 1965). Vấn đề ở đây là mức độ ngôn ngữ với một cơ cấu đúng ngữ pháp. Yếu tố giao tiếp thứ hai là tính khả thi. Một câu có thể đúng ngữ pháp, nhưng tiềm năng của nó để được sử dụng trong điều kiện thực tế là không thể thì kết luận rằng không khả thi. Yếu tố thứ ba bao gồm sự phù hợp với ngữ cảnh. Yếu tố thứ tư liên quan đến những gì chúng ta thường gọi là "có thể chấp nhận được". Một câu có thể khả thi, và thích hợp nhưng không thể xảy ra. Những yếu tố này được đề cập cũng có thể được coi là tiêu chí để xác định mức độ năng lực giao tiếp mà người học đạt được. Để biết sâu sắc về năng lực ngôn ngữ và giao tiếp có thể giúp đỡ rất nhiều cho giáo viên ngoại ngữ, tạo thuận lợi cho quá trình học tập ngoại ngữ, đặc biệt là kỹ năng học tập. Do đó, sẽ dễ dàng hơn cho giáo viên khi kết hợp các kỹ thuật khác nhau để phát triển cả năng lực ngôn ngữ và giao tiếp của người học ngôn ngữ. 11
12. - Đặc điểm của một hoạt động giao tiếp thành công Theo Penny Ur (1996), có bốn tính năng mô tả sự thành công của hoạt động nói. Đó là sự có mặt, sự tham gia, động lực và trình độ ngôn ngữ của người học. Yếu tố đầu tiên là sự có mặt của người học. Trong giờ học, nếu học viên nói rất nhiều có nghĩa là họ đang thống trị quá trình học tập. Rõ ràng, yếu tố này cũng được đề cập là một trong những tính năng của CLT: "người học làm trung tâm của quá trình học tập". Giáo viên ch đóng vai trò là người hỗ trợ và giám sát viên trong khi học sinh được khuyến khích để nói phần lớn thời gian phân bổ cho các hoạt động nói. Thứ hai, sự tham gia của người học cũng quyết định sự thành công của một hoạt động nói. Trong giờ học không nên để một số học sinh nói quá nhiều mà phải tạo cơ hội cho các học sinh khác đều được nói và sự đóng góp là bình đẳng. Bên cạnh đó, động lực cao là một trong những đặc điểm làm cho một hoạt động nói thành công. Bằng cách sử dụng các bài tập mang tính khích lệ, giáo viên đã lôi cuốn học sinh vào hoạt động giao tiếp và sau đó đạt được các mục tiêu bài tập. Tính năng cuối cùng của một hoạt động thành công là "ngôn ngữ ở mức độ chấp nhận được" ("language is of acceptable level"). Nếu ngôn ngữ quá dễ dàng thì học sinh sẽ không tích cực tham gia. Tuy nhiên, nếu ngôn ngữ quá khó cho học sinh thì học sinh sẽ dễ chán nản và có thể bỏ học. Rõ ràng, Ur (1996) có xu hướng phát triển khả năng thực hành giao tiếp trôi chảy lưu loát hơn là thực hành giao tiếp chính xác. Trong khi đó, Richard (1985) đề cập đến hai tiêu chí để đánh giá sự thành công của hoạt động nói: độ chính xác và sự lưu loát. Sau mỗi hoạt động giao tiếp, người học phải đạt được kiến thức về ngữ âm như cách phát âm, trọng âm, ngữ điệu v.v ở một mức độ nhất định. Bên cạnh đó, sự lưu loát cũng là điều cần phải đạt được. Cũng giống như Nunan (1989:32), Richard (1985) xem sự lưu loát và chính xác là hai yếu tố độc lập trong bất kỳ hoạt động giao tiếp. Phương pháp giảng dạy theo đường hướng giao tiếp đã đáp ứng tất cả nhu cầu của một hoạt động nói thành công vì mỗi bài tập đóng một vai trò quan trọng. Trong phạm vi của đề tài, nhóm nghiên cứu có ý định đóng góp kiến thức và kinh nghiệm của mình để có phương pháp dạy nói tốt hơn bằng cách giới thiệu một số ý tưởng về cách thiết kế một số hoạt động giao tiếp. Khó khăn của học sinh việt nam với việc giao tiếp tiếng Anh 12
13. Nguyên nhân chính dẫn đến những khó khăn trong giao tiếp tiếng Anh của người Việt Nam là phương pháp dạy và học truyền thống với cách tiếp cận sai so với quy luật tự nhiên. Tại trường lớp từ cấp hai lên đến bậc cao hơn, chúng ta thường chú trọng vào việc học Từ vựng, Cấu trúc và các nguyên tắc Ngữ pháp nhưng không tập trung vào các kỹ năng giao tiếp: Nghe, Nói, đọc và viết. Cách học này ch phù hợp với mục đích vượt qua những kỳ thi cuối kỳ, chuyển cấp hoặc bài thi tốt nghiệp trên trường lớp, nhưng sẽ không giúp học sinh có thể giao tiếp tiếng Anh trong những tình huống thực tế. Theo các nghiên cứu khoa học, quy trình học bất kỳ một ngôn ngữ nào cũng cần tuân theo đúng quy luật tự nhiên Nghe - Nói - Đọc - Viết. Chúng ta có thể dễ dàng hình dung quy luật này khi nhìn vào cách một đứa trẻ học nói. an đầu, đứa trẻ ở trong trạng thái Nghe hoàn toàn, trí não tiếp nhận những âm thanh mới từ người xung quanh. Trải qua một thời gian đủ ngấm, đứa trẻ sẽ tập bắt chước nói lại những từ mình hay được nghe một cách bập bẹ và theo đúng ngữ âm, ngữ điệu của từ đó. Điều này cũng diễn ra tương tự với kỹ năng Đọc và Viết, sau khi đứa trẻ nhận biết được tất cả các âm và từ quen thuộc, nó sẽ phát triển khả năng đọc hiểu văn bản và sau quá trình tích luỹ được vốn từ vựng, cách dùng câu sẽ tiến tới khả năng viết theo ý muốn. Tuy nhiên, thực tế quá trình dạy và học trong hệ thống giáo dục của Việt Nam trước đây đa phần ch tập trung vào rèn 2 kỹ năng Đọc - Viết cho học sinh và sinh viên và khiến họ gặp khó khăn khi phải đối mặt với hai kỹ năng Nghe và Nói. Bên cạnh nguyên nhân khách quan nói trên, còn một số nguyên nhân chính dưới đây: - Không nhận ra âm tiếng Anh Bắt nguồn từ sự khác nhau về cấu trúc giữa từ tiếng Anh và tiếng Việt trên cả 4 phương diện: Nguyên âm, Phụ âm, Trọng âm và Ngữ điệu, sinh viên nói riêng và người học tiếng Anh tại Việt Nam nói chung thường mắc phải những lỗi cơ bản khi phát âm tiếng Anh như nuốt âm, không có trọng âm, nói không ngữ điệu. Cũng chính vì lý do này, khi nghe người bản ngữ phát âm tiếng Anh chuẩn xác, chúng ta sẽ khó để nhận ra từ đó là gì. Và cũng tương tự, khi học sinh nói chuyện với người nước ngoài cũng dễ khiến họ rơi vào trạng thái bối rối khi không hiểu chúng ta đang nói điều gì, thậm chí có một số trường hợp còn gây hiểu nhầm do cách phát âm "giống tiếng Việt" của chúng ta. 13
14. - Không đủ vốn từ vựng và cấu trúc câu Vấn đề này không nằm ở số lượng từ vựng và cấu trúc mà học sinh sở hữu, mà phụ thuộc vào khả năng có thể nhớ được bao nhiêu từ và dùng được nó vào trong những tình huống giao tiếp thực tế. Cách học từ vựng, cấu trúc truyền thống bằng cách ghi chép lại nhiều lần từ hay cấu trúc muốn học kèm theo nghĩa tiếng Việt đã hạn chế khả năng ghi nhớ trong thời gian dài và dễ làm học sinh lạc lối trong mê cung từ vựng do chính mình tạo ra. Do đó, khi bước vào một tình huống giao tiếp cụ thể, bạn thường lúng túng khi cố gắng dịch từ tiếng Việt sang tiếng Anh của từng từ sau đó ghép thành câu để nói. - Không phản xạ được với tiếng Anh Thói quen suy nghĩ bằng tiếng Việt khi nghe và nói tiếng Anh tồn tại cố hữu bấy lâu nay sẽ khiến học sinh khó tự tin trong giao tiếp. Quá trình nghe bằng tiếng Anh sau đó dịch lại sang tiếng Việt và tiếp tục chuyển thể một lần nữa từ Việt sang Anh trước khi nói ra tốn quá nhiều thời gian; đây là nguyên nhân chính khiến học sinh đôi khi không thể bắt kịp tốc độ của người nói và rất khó khăn để diễn đạt trôi chảy, lưu loát những ý nghĩ của mình bằng tiếng Anh. - Thiếu tự tin Nguyên nhân cuối cùng và cũng là quan trọng nhất cản trở khả năng giao tiếp tiếng Anh của học sinh chính là sự tự tin. Do khả năng phát âm chưa chuẩn xác, tâm lý khi nói tiếng Anh thường e ngại và sợ mắc lỗi, khả năng phản xạ với tiếng Anh còn thấp dẫn đến học sinh thường rơi vào trạng thái thiếu tự tin và ngập ngừng khi phải nói tiếng Anh. Dần dần theo thời gian, việc thiếu tự tin và tính chủ động trong giao tiếp sẽ trở thành thói quen xấu và khiến học sinh có một niềm tin tiêu cực rằng mình không thể nào giao tiếp tốt bằng tiếng Anh. Tâm lý thiếu tự tin, sợ người khác chê cười đánh giá khi phát âm sai là nguyên nhân dẫn đến không thể giao tiếp tiếng Anh. Không hứng thú với tiếng Anh do môi trường học tập không có nhiều sáng tạo, không có sự sôi nổi dẫn tới học sinh cảm tháy nhàm chán và không có động lực để học. Ngoài các lý do trên, học sinh ở THPT không có điều kiện luyện kỹ năng như nghe, nói vì không có phòng thực hành. Kiến thức trong sách giáo khoa đã cũ, 14
15. không được ch nh sửa. Chương trình học quá nặng ngữ pháp, biến các em thành “cuốn ngữ pháp biết đi”. Với điều kiện học tập như vậy, ngay cả các học sinh chuyên ngữ cũng gặp khó khăn với việc nghe, phát âm. Một điều nữa gây khó khăn cho các em đó là hình thức thi cử, kiểm tra ch dựa vào đọc, viết. Tâm lý của các em học sinh THPT đó là học gì thi đó. Vì nhiều lý do mà bài thi không được kiểm tra các kỹ năng nghe, nói thì các em cũng không chú trọng. Và nhiều em học để có điểm số chứ không phải để sử dụng tiếng Anh trong cuộc sống nên nhiều khi các em học đến lớp 10, 11, 12 gặp du khách hỏi đường cũng không biết nói thế nào để giúp đỡ họ. Điều quan trọng nhất hiện nay là môi trường học ngoại ngữ trong nhà trường phải hướng tới việc khuyến khích các em thực hành nhiều hơn. Ch có thể tạo ra môi trường dạy và học tiếng Anh năng động khi kết hợp được các yếu tố: giáo viên, chương trình dạy tiên tiến, ưu tiên thực hành và cơ sở vật chất đảm bảo. c. Kết quả thực hiện giải pháp Giáo viên và học sinh ở các trường học đã nhận thức được lợi ích của việc áp dụng các hoạt động của câu lạc bộ trong việc nâng cao kỹ năng giao tiếp cho học sinh. Hầu hết học sinh phát huy được tính sáng tạo, tự học, khả năng làm việc theo nhóm và khả năng thuyết trình của mình khi thực hiện các hoạt động câu lạc bộ. Phương pháp này tạo điều kiện cho tất cả mọi đối tượng học sinh cùng làm việc từ đó nâng cao vốn từ vựng và kỹ năng giao tiếp tiếng Anh đặc biệt cho những học sinh có trình độ trung bình, yếu. Tất cả mọi đối tượng học sinh đều được thể hiện hết năng lực, khả năng của chính mình khi sử dụng tiếng Anh để nói về chủ đề mà mình yêu thích. 7.1.2. Giải pháp 2: a. Tên giải pháp: Tìm hiểu về cơ sở thực tiễn của đề tài b. Nội dung Thực trạng về kỹ năng giao tiếp tiếng Anh của học sinh Đặt trong bối cảnh hội nhập quốc tế, một trong những kỹ năng mềm quan trọng mà học sinh cần phải có đó là kỹ năng giao tiếp ngoại ngữ. Kỹ năng này góp phần đưa tất cả những kỹ năng mà học sinh có lên một tầm cao hơn. Tuy nhiên học sinh hiện nay đang thiếu hoặc kém kỹ năng này. Đây là lý do mà các nhà trường 15
16. mong muốn tìm ra giải pháp đê học sinh sau khi ra trường đáp ứng yêu cầu môi trường đại học và đạt tiêu chuẩn như ộ Đ- ĐT đã đề ra. Kỹ năng giao tiếp là một trong những kỹ năng quan trọng, đã và đang được học sinh rèn luyện trong quá trình học tập. Thực tế, kỹ năng này đã đạt được một số hiệu quả nhất định đối với việc học tập ngoại ngữ của đa số học sinh, nhiều học sinh có kỹ năng giao tiếp ngoại ngữ tốt. Không tránh khỏi còn những khó khăn hạn chế cần khắc phục. Qua quá trình nghiên cứu tìm hiểu khảo sát thực tế học sinh tại một số trường học trên địa bàn t nh Bắc iang đã cho thấy phần lớn học sinh đã nhận thấy được vai trò và ý nghĩa của tiếng Anh, cũng như kỹ năng giao tiếp tiếng Anh và có thái độ học tập tích cực. Các giáo viên đã tích cực dạy và áp dụng các bài giảng mới, tạo hứng khởi cho sinh viên học tập. Tuy nhiên, vẫn còn tồn tại một số học sinh chưa chủ động và tự nguyện trong việc học tập, rèn luyện kỹ năng giao tiếp. Nguyên nhân chủ yêú là do nhiều học sinh ch biết học giao tiếp như một nhiệm vụ cần phải hoàn thành trên lớp mà chưa biết làm thế nào để hoàn thiện kỹ năng giao tiếp tiếng Anh một cách tốt nhất. Môi trường nói tiếng Anh đối với học sinh là chưa có nhiều. Hầu hết học sinh ch có thể giao tiếp tiếng Anh cùng bạn bè, thầy cô ở lớp tiếng anh của mình, cơ hội giao tiếp với người nước ngoài là chưa nhiều. Bên cạnh đó, kiến thức gốc về tiếng Anh của nhiều học sinh bị hổng nặng. Ở cấp Trung học cơ sở, học sinh hầu hết ch tập trung vào việc học các môn thi đại học, không quan tâm đến tiếng Anh dẫn đến kiến thức tiếng Anh của phần lớn học sinh rất hạn chế. Thực trạng hoạt động của câu lạc bộ tiếng Anh ở một số trường học trên địa bàn tỉnh Bắc Giang Nhìn chung, các trường trên địa bàn t nh Bắc Giang từ các trường từ tiểu học, trung học cơ sở đến trung học phổ thông đều đã và đang tổ chức một số chương trình ngoại khóa tiếng Anh hằng năm. Tuy nhiên để có một buổi ngoại khóa được gọi là thành công, cả giáo viên và học sinh phải dành vài tuần, thậm chí vài tháng trước đó để chuẩn bị công phu. Thông thường, một năm một trường cũng ch tổ chức được hai đến ba chương trình ngoại khóa. Ở một số trường, đặc biệt là các trường tiểu học và trung học cơ sở cũng đã có các câu lạc bộ tiếng Anh. Tuy nhiên, hiệu quả của chúng chưa cao, hoạt động còn lẻ tẻ, thưa thớt, nội dung thì chưa phong phú, học sinh chưa cảm thấy đó là một sân chơi bổ ích. Mặc dù các câu lạc bộ đã thu hút được sự quan tâm của học sinh trong 16
17. trường cũng như ngoài trường nhưng hoạt động hoạt động chưa thực sự hiệu quả đối với học sinh trong trường. Tần suất tổ chức hoạt động chưa được nhiều do lịch học và thi của học sinh trong trường còn nhiều. Học sinh chưa thực sự tích cực tham gia hoạt động câu lạc bộ. Nhiều học sinh vẫn còn e ngại khi tham gia câu lạc bộ với lý do sợ nói tiếng Anh. Học sinh vẫm còn rụt rè, không mạnh dạn, sợ sai, thụ động trong hoạt động của câu lạc bộ. Có lẽ do thời gian sinh hoạt của câu lạc bộ chưa đều giúp các em có cơ hội luyện tập, nên kết quả chưa đạt theo mong muốn. Ngay cả các em khá, giỏi ở các lớp cũng rất miễn cưỡng, thiếu tự tin. Dù các em có năng khiếu thực sự, nhưng môi trường thụ động khó kích hoạt sự hứng thú trong các em. Thế nên sự đam mê của các em không được thỏa mãn, sở trường của các em ít có cơ hội để thể hiện. Giải pháp nâng cao kỹ năng giao tiếp cho học sinh Với thực trạng trên, để đáp ứng được tiêu chuẩn học sinh có được kỹ năng cứng và kỹ năng mềm cần thiết khi ra trường, đáp ứng yêu cầu, đòi hỏi của xã hội cũng như bắt nhịp được với những thay đổi vốn rất nhanh của thực tiễn đời sống xã hội thì việc nâng cao năng lực ngoại ngữ cho học sinh là vô cùng cần thiết. Trên thực tế, năng lực ngoại ngữ của học sinh, đặc biệt là kỹ năng giao tiếp bằng ngoại ngữ đang ở mức chưa cao. Vì thế cần phải nâng cao kỹ năng giao tiếp ngoại ngữ của học sinh nhằm đáp ứng tiêu chuẩn của thời đại. Để nâng cao năng lực giao tiếp cho học sinh, cần có sự phối hợp giữa các giữa nhà trường, người dạy và phía người học. Về phía trường học: Tạo điều kiện về cơ sở vật chất cũng như thời gian để học sinh có thể tham gia vào các hoạt động của câu lạc bộ. Đầu tư thêm các trang thiết bị cần thiết: đài đĩa, băng để học sinh học nghe tiếng Anh tốt hơn. Ngoài ra, nhà trường có thể mở thêm 1 phòng đa phương tiện có mạng wifi để học sinh có thể học tiếng Anh trên mạng, tham gia các cuộc thi Tiếng Anh được tổ chức trên mạng, có không gian tổ chức các hoạt động. Về phía người dạy: là người trực tiếp tiếp xúc với học sinh, giáo viên phải tuân theo các phương pháp giảng dạy tiên tiến, đáp ứng tiêu chuẩn về nghiên cứu khoa học.Hiện nay, các bài giảng ngoại ngữ còn nghiêng về lý thuyết, nặng về học thuật. Ngoại ngữ là một môn học cần sự năng động, vì thế giáo viên phải là người tạo được hứng thú cho học sinh. Để làm được việc này, các bài giảng phải thường xuyên được đổi mới, cách thức truyền tải kiến thức cần được thay đổi như thông qua các trò chơi, phim, ảnh, truyện, Giảng dạy phải dựa trên phương pháp học tập trải nghiệm chủ động. Cung cấp các trải nghiệm học tập tích hợp, trong việc sử dụng các phương pháp học tập 17
18. trải nghiệm chủ động và trong đánh giá học tập của học sinh. Giáo viên phải có khả năng giảng dạy ngoại ngữ hiệu quả bao gồm sự hiểu biết đầy đủ về người học, tạo được môi trường ngoại ngữ tích cực trên lớp. Khuyến khích học sinh mạnh dạn giao tiếp và thường xuyên trao đổi, giao tiếp với học sinh.Theo đó, để hình thành được khả năng giảng dạy ngoại ngữ, mỗi giáo viên cần trang bị cho mình một số kỹ năng như: Mô tả và giải thích đươc hệ thống ngôn ngữ của ngoại ngữ đang dạy. Có hiểu biết sâu rộng về các nguyên tắc, quan điểm giảng dạy và học ngoại ngữ, về quá trình tiếp thu và phát triển ngôn ngữ/ngoại ngữ của người học. Đặc biệt có sự hiểu biết đầy đủ về Quan điểm Giao tiếp trong giảng dạy tiếng Anh (Communicative Language Teaching – CLT) để có thể sử dụng hiệu quả các sách giáo khoa hiện đại và thực hiện chiến lược phát triển năng lực sử dụng ngoại ngữ cho người học. Hiểu và sử dụng được nhiều kỹ thuật giảng dạy khác nhau, kể cả kỹ thuật áp dụng công nghệ thông tin trong soạn giảng và trình bày – tổ chức hoạt động trong lớp học. Hiểu rõ nhu cầu, điều kiện học tập của người học để thiết kế, thực hiện bài giảng và đánh giá được hiệu quả bài giảng; liên kết với các điều kiện học tập nâng cao năng lực ngoại ngữ ngoài lớp học. Có khả năng trình bày tốt; kích thích được động cơ học tập và sự tương tác bằng ngoại ngữ giữa giáo viên – học sinh hoặc học sinh - học sinh trên lớp. Sử dụng tốt và phù hợp các kỹ thuật quản lý lớp; biết cách đánh giá năng lực ngôn ngữ của học sinh và có các biện pháp đánh giá chính xác năng lực này của học sinh. Ngoài ra, khả năng tự điều ch nh để phát triển (tự đánh giá hiệu quả giảng dạy và thử cải tiến) bao gồm khả năng hợp tác và ý thức chia sẻ. Một trong những khác biệt giữa một giáo viên có nhiều và có ít kinh nghiệm là khả năng tự đánh giá được hiểu quả bài dạy của mình, phát hiện được cái cần cải tiến để tìm tòi học hỏi và thử nghiệm các cải tiến. Để có được khả năng này, giảng viên cần có đầy đủ 2 khả năng vừa trình bày trên, kết hợp với kỹ năng quan sát – đánh giá tiết học. Về phía người học: Học sinh cần được đào tạo bài bản, được phát triển về kiến thức, kỹ năng và thái độ. Trước hết là về thái độ, học sinh cần có nhận thức đúng đắn về tầm quan trọng và tính cấp thiết của việc phát triển kỹ năng giao tiếp ngoại ngữ. Tiếp đến là kiến thức ngoại ngữ cần được cung cấp cho học sinh một cách đầy đủ, thực tế, có tính ứng dụng cao. Rèn luyện kỹ năng giao tiếp ngoại ngữ cho học sinh thông qua các buổi học; các câu lạc bộ, đội nhóm; các cuộc thi hay sự rèn luyện từ chính bản thân. Tự học và tự rèn luyện có rất nhiều phương pháp có thể nâng cao kỹ năng 18
19. giao tiếp ngoại ngữ. Nếu học sinh không chịu giao tiếp thì không bao giờ có thể giao tiếp ngoại ngữ chuẩn được. Học sinh hiện nay thường rất ngại giao tiếp. Chính vì điều đó mà cơ hội cải thiện kỹ năng giao tiếp tiếng Anh của học sinh đã giảm đi hơn nửa. Học sinh không nên ngại ngùng mà cần phải mạnh dạn trao đổi bởi vì cũng giống như tiếng Việt, ngữ pháp trong ngôn ngữ nói rất đa dạng, uyển chuyển. Không cần lúc nào cũng phải nói một câu hoàn ch nh, khi giao tiếp học sinh có thể nói ch một từ người nghe cũng có thể hiểu được ý họ muốn truyền tải. Cách tự rèn luyện thứ nhất là luyện nói trước gương. ằng cách này học sinh không ch có thể luyện nói mà còn luyện khẩu hình miệng và biểu cảm gương mặt cũng như ngôn ngữ cơ thể. Và khi có khẩu hình miệng chuẩn nó đồng nghĩa với việc học sinh đã phát âm đúng từ. Cách tự rèn luyện thứ hai là thu âm lại bài nói của mình. Cách này giúp học sinh nghe lại cách phát âm và độ trôi chảy của chính mình. Khi nghe lại những gì mình nói học sinh sẽ dễ dàng nhận ra mình nói sai chỗ nào, ngữ điệu đã chính xác hay chưa. Ngoài ra, với cùng một ý, học sinh nên tìm những cách diễn đạt khác nhau để huy động và kích họat vốn từ của mình. Điều này sẽ giúp học sinh phản xạ nhanh hơn những người ch tư duy bằng một lối diễn đạt duy nhất. Trên cơ sở tự rèn luyện, trong tiết học ngoại ngữ, học sinh cần phải năng động trong việc giao tiếp với bạn bè, với giáo viên cũng như tích cực tham gia các câu lạc bộ tiếng Anh để từ đó hình thành nên thói quen giao tiếp bằng ngoại ngữ. Về phía các câu lạc bộ tiếng Anh: Mô hình hoạt động của các câu lạc bộ cần phải phát triển và có quy mô hơn nữa. Ngoài những buổi sinh hoạt câu lạc bộ nhằm trao đổi kiến thức ngoại ngữ cơ bản thì nên có những buổi vừa học vừa chơi mang đậm tính chất theo chuyên để tạo môi trường giao tiếp là tiếng Anh. Tuy nhiên, nếu học và chơi thì các câu lạc bộ mới ch đáp ứng được chức năng tạo cảm giác thích thú cho người học. Điều này mới là điều kiện cần, còn điều kiện đủ để nâng cao kỹ năng giao tiếp bằng ngoại ngữ cho học sinh đó là các câu lạc bộ còn phải tạo động lực để sinh viên nỗ lực hết mình cải thiện trình độ ngoại ngữ và không ngừng cố gắng đạt kết quả cao hơn. Hơn nữa, cần thường xuyên tổ chức các cuộc thi có giải thưởng nhằm khích lệ tinh thần vươn lên của học sinh. Từ những cuộc thi mang tính giải trí đến những cuộc thi mang tính chuyên sâu. Và đồng thời cần phải có sự liên kết chặt chẽ hơn giữa các câu lạc bộ với nhau. Để làm quen dần với cách thức tổ chức cũng như lấy kinh nghiệm tổ chức cuộc thi thì trước tiên, câu lạc bộ nên tổ chức thi theo quy mô nhỏ như thi trực tuyến rồi dần dần nâng cao quy mô lên hình thức thi sân khấu. Rồi từ đó tạo một 19
20. tiền đề vững mạnh cho các cuộc thi được tổ chức thường niên. Rồi từ quy mô các câu lạc bộ cấp nhỏ thì các câu lạc bộ cần liên kết với nhau để học sinh có cơ hội mở rộng thêm các quan hệ bạn bè, được giao lưu, giao tiếp với nhiều học sinh lớp khác nhau bằng cách tổ chức các cuộc thi liên câu lạc bộ với quy mô lớn. Cuộc thi này sẽ là tổng hợp của các cuộc thi nhỏ để học sinh có một sân chơi bổ ích, thể hiện tài năng và nâng cao kỹ năng giao tiếp của mình đồng thời tạo tính cạnh tranh giữa các học sinh nhằm hình thành nên động lực cố gắng. Với tinh thần nếu không cố gắng thì sẽ không chiến thắng, học sinh sẽ tự mình nỗ lực hơn nữa để nâng cao kỹ năng giao tiếp của mình. Nên có hình thức hoạt động có khả năng bổ sung thuật ngữ tiếng Anh chuyên ngành cho học sinh nhưng không gây ra cảm giác nhàm chán. Đó sẽ là công cụ hữu ích hỗ trợ cho việc giảng dạy kiến thức chuyên ngành bằng ngoại ngữ của giáo viên. Bản thân những học sinh phụ trách câu lạc bộ phải là những học sinh có thái độ, đạo đức tốt đồng thời có kiến thức ngoại ngữ chắc chắn và phải luôn trau dồi, nâng cao kỹ năng để chia sẻ kinh nghiệm với các bạn một cách tốt nhất. Từ lợi thế cơ cấu tổ chức do học sinh chuyên tiếng Anh đảm nhận đến lợi thế đông đảo thành viên. Câu lạc bộ này tiếng Anh là câu lạc bộ tiên phong trong các hoạt động ngoại khoá. Như việc tổ chức những cuộc thi vui chơi ngoài trời với quy mô lớn như: Cuộc đua kỳ thú, thử thách cực đại, running man dưới hình thức các nhóm chơi với nhiều chặng đua trong nhiều không gian và địa điểm cùng các trò chơi hấp dẫn. Những cuộc thi này không những rèn luyện tổng thể các kỹ năng bao gồm kỹ năng giao tiếp ngoại ngữ mà còn rèn luyện tính đồng đội, khả năng làm việc theo nhóm và gắn kết học sinh với nhau. Giải pháp duy trì câu lạc bộ Tiếng Anh trong nhà trường Tuy nhiên, để duy trì được hoạt động của câu lạc bộ này trong nhà trường phổ thông và để câu lạc bộ hoạt động hiệu quả không phải là điều dễ dàng. Từ công tác tổ chức, chương trình hành động cũng như các điều kiện khác phải được nhà trường, giáo viên hết sức lưu ý. Phải có chương trình hành động khả thi Để hình thành câu lạc bộ tiếng Anh trong nhà trường, điều cơ bản đầu tiên là phải có sự ch đạo, sự đồng tình ủng hộ của lãnh đạo và an giám hiệu nhà trường, kết hợp sự quyết tâm của giáo viên trong tổ bộ môn. 20